Wokół dyscyplinaryzacji pracy socjalnej w Polsce

Ewa Kantowicz

doi:10.71358/ps.2850

Opublikowane: 2026-03-30

Tom 41 Nr 1 (2026)

Wokół dyscyplinaryzacji pracy socjalnej w Polsce

Ewa Kantowicz

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/ps.2850

Abstrakt

Ukazanie natury danej nauki, szczególnie w dziedzinie nauk społecznych jest procesem trudnym, każda bowiem z dotychczas formalnie wyłonionych dyscyplin w coraz większym stopniu ma charakter interdyscyplinarny i multidyscyplinarny. Szczególnym przypadkiem jest praca socjalna pozostająca w wielowymiarowych relacjach z innymi naukami humanistyczno-społecznymi. Prezentowany w tekście dyskurs wokół procesu dyscyplinaryzacji pracy socjalnej zarówno w Polsce, jak i na gruncie międzynarodowym skłania do tworzenia bardziej przyjaznego klimatu dla akceptacji dyscypliny akademickiej, jaką staje się praca socjalna. Celem prezentowanego artykułu jest eksploracja fenomenu współczesnej pracy socjalnej i odniesienie jej do różnych pól badania i działania, które prowadzą do wyłaniania paradygmatu pracy socjalnej jako dyscypliny naukowej.

Słowa kluczowe:

proces dyscyplinaryzacji, multidyscyplinarność, praca socjalna jako dyscyplina naukowa

Inne teksty tego samego autora

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Kantowicz, E. (2026). Wokół dyscyplinaryzacji pracy socjalnej w Polsce. Praca Socjalna, 41(1), 11–26. https://doi.org/10.71358/ps.2850

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Anzola, D. (2021). Disagreement in discipline-building processes. Synthese, 198(Suppl.25), 6201–6224. DOI: https://doi.org/10.1007/s11229-019-02438-9
Google Scholar

Boryczko, M. (2018). Teoria przecięć – myślenie krytyczne – teoria kodów legitymizacji. Praca Socjalna, 2(33), 97–116. https://doi.org/10.5604/01.3001.0012.4943 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0012.4943
Google Scholar

Fook, J. (2002). Social Work. Critical Theory and Practice. SAGE.
Google Scholar

Frysztacki, K. (1999). Dylematy badawcze w pracy socjalnej. W: A. Niesporek, K. Wódz (red.), Praca socjalna w Polsce (s. 15–19). Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Frysztacki, K. (2001). Nauczanie ogólnych nauk społecznych – nauczanie pracy socjalnej: podobieństwa i różnice. W: E. Marynowicz-Hetka, A. Wagner, J. Piekarski (red.), Profesje społeczne w Europie. Z problemów kształcenia i działania (s. 98–108). Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Gray, M., Webb, S. A. (red.). (2013). Social Work Theories and Methods (wyd 2.). SAGE.
Google Scholar

Hamalainen, J., Erath, P. (2001). Theory in social work. W: A. Adams, P. Erath, S. Shardlow (red.), Key Themes in European Social Work Theory, Practices and Perspectives (s. 13–29). Russel House.
Google Scholar

International Federation of Social Workers. (2005). https://ifsw.org/policies/indigenous-peoples/ (dostęp: 10.09.2025).
Google Scholar

Kantowicz, E. (2005). Praca socjalna w Europie. Inspiracje teoretyczne i standardy kształcenia. Wydawnictwo UWM.
Google Scholar

Kantowicz, E. (2012). Paradygmat pracy socjalnej jako dyscypliny naukowej. W: M. Urlińska, A. Uniewska, J. Hornowski (red.), Teoria i praktyka edukacyjna (s. 376–392). Wydawnictwo A. Marszałek.
Google Scholar

Kantowicz, E. (2015). Uniwersytet jako przestrzeń kształtowania tożsamości profesjonalnej przyszłych pracowników socjalnych. W: J. Krzyszkowski (red.), Praca socjalna – w poszukiwaniu tożsamości (s. 124–136). Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Kantowicz, E. (2016). Praca socjalna jako dyscyplina naukowa, odniesienia europejskie i dylematy polskie. W: M. Kawińska, J. Kurtyka-Chałas (red.), Praca socjalna jako dyscyplina naukowa? Współczesne wyzwania wobec kształcenia i profesji (s. 57–74). Wydawnictwo UKSW.
Google Scholar

Kantowicz, E. (2019). Praca socjalna w interdyscyplinarnym splocie nauk. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna – 30 wykładów (s. 76–96). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Kantowicz, E. (2022). Trzydzieści lat Polskiego Stowarzyszenia Szkół Pracy Socjalnej. Praca Socjalna, 2(37), 23–40. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9018 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9018
Google Scholar

Kantowicz, E. (2023). Edukacja kadr pomocy społecznej na przełomie XX i XXI wieku – kierunki i tendencje. W: M. Grewiński, J. Lizut (red.), Stulecie ustawy o opiece społecznej. Od ochrony socjalnej do nowoczesnego systemu pomocy społecznej (s. 220–238). Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej, Uczelnia Korczaka, Dom Wydawniczy Elipsa.
Google Scholar

Lovelock, R., Lyons, K., Powell, J. (2004). Reflecting Social Work Discipline and Profession. Ashgate.
Google Scholar

Lorenz, W. (2003). Difference and the ethics of social work. W: Ch. Labonte-Roset, E. Marynowicz-Hetka, J. Szmagalski (red.), Social Work Education and Practice in Today’s Europe. Challenges and the Diversity of Responses (s. 93–104). Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Lorenz, W. (2015). Social Work Education in Europe – towards 2025. Referat wygłoszony na międzynarodowej konferencji EASSW nt. Social Work Education in Europe: towards 2025. Mediolan.
Google Scholar

Lyons, K., Manion, K. (2003). Social work doctoral studies: researching research. British Journal of Social Work, 33(8), 1115–1121. DOI: https://doi.org/10.1093/bjsw/33.8.1115
Google Scholar

Marynowicz-Hetka, E. (2003). Ramy instytucjonalne działania społecznego – przykład pracy socjalnej. W: E. Kantowicz, A. Olubiński (red.), Działanie społeczne w pracy socjalnej na progu XXI wieku (s. 17–30). Wydawnictwo Akapit.
Google Scholar

Marynowicz-Hetka, E. (2016). Praca socjalna – wielość znaczeń: propozycja interpretacji społeczno-pedagogicznej. W: M. Kawińska, J. Kurtyka-Chałas (red.), Praca socjalna jako dyscyplina naukowa? Współczesne wyzwania wobec kształcenia i profesji (s. 15–30). Wydawnictwo UKSW.
Google Scholar

Michalska, A. (2016). Polska praca socjalna w poszukiwaniu tożsamości. W: M. Kawińska, J. Kurtyka-Chałas (red.), Praca socjalna jako dyscyplina naukowa? Współczesne wyzwania wobec kształcenia i profesji (s. 43–44). Wydawnictwo UKSW.
Google Scholar

Oliwa-Ciesielska, M., Necel, R. (2022). Debata o akademickim statusie pracy socjalnej. Komunikat z Seminarium Naukowego Sekcji Pracy Socjalnej Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Praca Socjalna, 3(37), 13–38. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0719 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0719
Google Scholar

Ossowski, S. (2001). O osobliwościach nauk społecznych. PWN.
Google Scholar

Payne, M. (1993). Modern Social Work Theory – A Critical Introduction. Malcolm Stuard Payne Publishing.
Google Scholar

Piekarski, J. (1999). The issue of professional knowledge in social work. W: E. Marynowicz-Hetka, A. Wagner, J. Piekarski (red.), European Dimensions in Training and Practice of the Social Professions (s. 239–258). Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Piekarski, J. (2001). Problem wiedzy w profesjonalnej pracy socjalnej. W: E. Marynowicz-Hetka, A. Wagner, J. Piekarski (red.), Profesje społeczne w Europie. Z problemów kształcenia i działania (s. 229–250). Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Sałustowicz, P. (1999). Kilka uwag krytycznych dotyczących dyskursu nad przedmiotem i funkcją pracy socjalnej na przykładzie koncepcji Mertona. W: J. Krzyszkowski, W. Warzywoda-Kruszyńska (red.), Kształcenie pracowników socjalnych w przeddzień rozszerzenia Unii Europejskiej (s. 36–38). Katedra Socjologii Ogólnej UŁ, Omega-Praksis.
Google Scholar

Sałustowicz, P. (2003). Praca socjalna. Między dyscypliną a profesją. Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Staub-Bernasconi, S. (2003). Social work as transdisciplinary science of social action – program and education practice. W: Ch. Labonte-Roset, E. Marynowicz-Hetka, J. Szmagalski (red.), Social Work Education and Practice in Today’s Europe. Challenges and the Diversity of Responses (s. 35–54). Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Szmagalski, J. (2012). Kształcenie do pracy socjalnej w Polsce po 1989 roku. W: M. Rymsza (red.), Pracownicy socjalni i praca socjalna w Polsce. Między służbą a urzędem (s. 279–298). Instytut Spraw Publicznych.
Google Scholar

Szmagalski, J. (2015). Praca socjalna we współczesnym świecie: dążenia i przeszkody. W: J. Krzyszkowski (red.), Praca socjalna – w poszukiwaniu tożsamości (s. 110–123). Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Szmagalski, J. (2018). Rozwój koncepcji pracy socjalnej na świecie. Jedna czy wiele?. Difin.
Google Scholar

Szmagalski, J. (2022). Praca socjalna. Poszukiwania tożsamości: duchowość, radykalizm, scjentyzm… i nowsze kierunki. Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Szmagalski, J. (2025). W stulecie pracy socjalnej w Polsce. Może już czas na pracę socjalną 2.0?. Praca Socjalna, 2(40), 5–23. https://doi.org/10.71358/ps.2261 DOI: https://doi.org/10.71358/ps.2261
Google Scholar