Etapy rozwoju domów pomocy społecznej w okresie Polski Ludowej

Krzysztof Chaczko

doi:10.71358/ps.2676

Opublikowane: 2025-12-09

Tom 40 Nr 4 (2025)

Etapy rozwoju domów pomocy społecznej w okresie Polski Ludowej

Krzysztof Chaczko

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/ps.2676

Abstrakt

W artykule omówiono kierunki rozwoju domów pomocy społecznej w okresie Polski Rzeczypospolitej Ludowej. Analizując głównie materiały źródłowe z okresu realnego socjalizmu dotyczące instytucjonalnej opieki społecznej, zaproponowane zostały trzy etapu rozwoju tych placówek: etap podporządkowania i reorganizacji (lata 50. XX w.), etap profilowania (lata 60. XX w.) oraz etap dostosowywania tych instytucji (lata 70–80 XX w.). W każdy w tym okresów rozwojowych nacisk kładziono na nieco inne elementy organizacyjne systemu instytucji opieki całkowitej, aczkolwiek wyraźnie widać, że w przypadku rozwoju domów pomocy społecznej obserwowany był proces ciągłości, a nie zmiany.

Słowa kluczowe:

opieka społeczna, pomoc społeczna, domy opieki, domy rencistów, domy pomocy społecznej

Inne teksty tego samego autora

Mikołaj Brenk, Krzysztof Chaczko, Rafał Pląsek, Opieka społeczna w II Rzeczpospolitej - wprowadzenie do tekstów źródłowych , Praca Socjalna: Tom 34 Nr 4 (2019)
Krzysztof Chaczko, Co zmieniła reforma administracyjna z 1999 r.? O periodyzacji rozwoju pomocy społecznej w latach 1990–2020 , Praca Socjalna: Tom 35 Nr 4 (2020)
Mikołaj Brenk, Krzysztof Chaczko, Rafał Pląsek, Opieka społeczna w II Rzeczpospolitej , Praca Socjalna: Tom 34 Nr 4 (2019)
Mikołaj Brenk, Krzysztof Chaczko, Rafał Pląsek, Social welfare in the 2nd Republic of Poland – introduction to source texts , Praca Socjalna: Tom 34 Nr 4 (2019)
Krzysztof Chaczko, What did the Administrative Reform of 1999 Change? On the periodization of social assistance system development 1990–2020 , Praca Socjalna: Tom 35 Nr 4 (2020)
Krzysztof Chaczko, Norbert Paprota, Powrót do przeszłości? Pomoc społeczna w obliczu epidemii koronawirusa: analiza wstępna , Praca Socjalna: Tom 35 Nr 2 (2020)
Krzysztof Chaczko, Norbert Paprota, Back to the Past? Social assistance and the coronavirus epidemic: preliminary analysis , Praca Socjalna: Tom 35 Nr 2 (2020)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Chaczko, K. (2025). Etapy rozwoju domów pomocy społecznej w okresie Polski Ludowej . Praca Socjalna, 40(4), 139–153. https://doi.org/10.71358/ps.2676

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Brenk, M., Chaczko, K., Pląsek, R. (2018). Organizacja pomocy społecznej w Polsce 1918–2018. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Google Scholar

Dom Pomocy Społecznej w Bramkach 1960–2010. (2010). Bramki: Dom Pomocy Społecznej.
Google Scholar

Grabusińska, Z. (2013). Domy pomocy społecznej w Polsce. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
Google Scholar

Działalność Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej w 1971 roku. (1972). Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Grata, P. (2013). Polityka społeczna Drugiej Rzeczpospolitej. Uwarunkowania. Instytucje. Działania. Rzeszów: Wydawnictwo URz.
Google Scholar

Grata, P. (2018). Czas przełomu. Polityka społeczna w latach 1944–1950. Rzeszów: Wydawnictwo URz.
Google Scholar

Instrukcja. (1971a). Instrukcja Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie rodzajów i typów domów pomocy społecznej oraz ramowego regulaminu dla domów pomocy społecznej. Dz. Urz. MZiOS 1971, nr 17, poz. 87.
Google Scholar

Instrukcja. (1971b). Instrukcja Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie kierowania oraz kwalifikowania pod względem zdrowotnym do domów pomocy społecznej. Dz. Urz. MZiOS 1971, nr 17, poz. 88.
Google Scholar

Jurek, Ł. (2012). Wizerunek domów pomocy społecznej w Polsce. Nauki o Zarządzaniu. Management Sciences, 2(11), 96–110.
Google Scholar

Okólnik. (1958). Okólnik Ministra Pracy i Opieki Społecznej ws. sprawie mianownictwa państwowych zakładów pomocy społecznej. Dz. Urz. MPiOS 1958, nr 2(80).
Google Scholar

Osiągnięcia socjalne Polski Ludowej. (1951). Warszawa: Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej.
Google Scholar

Pismo okólne. (1948). Pismo okólne Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w sprawie mianowania ważniejszych form i urządzeń opieki społecznej. Dz. Urz. MPiOS 1948, nr 5.
Google Scholar

Poradnik Pracownika Socjalnego. (1973). Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Rocznik Statystyczny 1970. (1970). Warszawa: GUS.
Google Scholar

Rocznik Statystyczny 1980. (1980). Warszawa: GUS.
Google Scholar

Rocznik Statystyczny 1992. (1992). Warszawa: GUS.
Google Scholar

Rozporządzenie. (1991). Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie typów domów pomocy społecznej, zasad ich funkcjonowania, zasad ustalania opłat za pobyt w tych domach oraz sposobu i trybu pobierania odpłatności. Dz.U. nr 33, poz. 145.
Google Scholar

Rudzińska, E. (1946a). Statystyka opieki społecznej. Praca i Opieka Społeczna, 1, 24.
Google Scholar

Rudzińska, E. (1946b). Zakłady opieki całkowitej dla dorosłych. Praca i Opieka Społeczna, 3, 164.
Google Scholar

Rusinek, K. (1950). Zagadnienia pracy i pomocy społecznej w działalności rad narodowych. Praca i Opieka Społeczna, 1–2, 3–20.
Google Scholar

Wąsowski, M. (1974). [b.t.]. Opiekun Społeczny, 2, 21–37.
Google Scholar

Zakłady opieki całkowitej (zamkniętej) dla dorosłych w 1945–46 w świetle cyfr. (1946). Praca i Opieka Społeczna, 4, 255.
Google Scholar

Zbyrad, T. (2014). Od instytucji totalnej ku demokratycznej? Domy pomocy społecznej w Polsce. Kraków: Wydawnictwo UP.
Google Scholar