Obserwacja procesu inkluzji społecznej w psychoterapii uzależnień

Karol Łukowski

doi:10.71358/ps.2118

Opublikowane: 2025-06-26

Tom 40 Nr 2 (2025)

Obserwacja procesu inkluzji społecznej w psychoterapii uzależnień

Karol Łukowski

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/ps.2118

Abstrakt

Artykuł przedstawia raport z badań jakościowych przeprowadzonych na podstawie teorii ugruntowanej, gdzie dane badawcze uzyskano w drodze rekonstrukcji i ekstrakcji z tzw. studium przypadku uczestników terapii. Materiał badawczy został zebrany w trakcie obserwacji uczestniczącej w sesjach terapeutycznych, podczas których opisywano doświadczenia osób dotkniętych uzależnieniem. Pacjentom zwykle towarzyszą różne sytuacje kryzysowe i wykluczenia społeczne. Oddziaływania psychoterapeutyczne skierowane do osób dotkniętych uzależnieniem mają na celu poprawę jakości ich funkcjonowania, utrzymanie trzeźwości oraz właściwe ukierunkowanie pozytywnych zmian. Proces włączania społecznego w pracę terapeutyczną, w kontekście akcentowania podmiotowości i zmian zachodzących u osoby doświadczającej uzależnienia, jest najczęściej widoczny pod koniec terapii podstawowej. W terapii zaawansowanej interwencje psychoterapeutyczne w tym kierunku koncentrują się m.in. na odzyskiwaniu zdolności rozumienia zdarzeń, usuwaniu barier społecznych, zdobywaniu zasobów i wzmocnień społecznych oraz innych aspektach. Proces integracji obrazuje zmagania uczestników terapii, ich funkcjonowanie w społeczeństwie oraz mechanizmy radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych. Osoba żyjąca w stanie czynnego uzależnienia jest wykluczona z wielu ról społecznych, traci kontrolę nad własnym życiem, występują u niej zaburzenia funkcji poznawczych, relacji interpersonalnych i postrzegania świata. W tym artykule przedstawię uzależnienie jako problem społeczny, zwracając szczególną uwagę na różne aspekty wsparcia społecznego występujące w pomocy psychoterapeutycznej.

Słowa kluczowe:

SŁOWA KLUCZOWE: inkluzja społeczna, obserwacja, proces, psychoterapia uzależnień.

Inne teksty tego samego autora

Karol Łukowski, Poszukiwanie miejsca dla pracy terapeutycznej w pedagogice społecznej , Praca Socjalna: Tom 37 Nr 2 (2022)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Łukowski, K. (2025). Obserwacja procesu inkluzji społecznej w psychoterapii uzależnień . Praca Socjalna, 40(2), 93–115. https://doi.org/10.71358/ps.2118

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Auleytner, J., Głabicka, K. (2000). Polityka społeczna pomiędzy opiekuńczością, a pomocniczością. Warszawa: Wydawnictwo WSP TWP.
Google Scholar

Babbie, E. (2003). Badania społeczne w praktyce. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Cichosz, M. (2014). Pedagogika społeczna, zarys problematyki. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Czabała, Cz.J. (2013). Czynniki leczące w psychoterapii. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Cybulska, D. (2013). Wykorzystanie metody obserwacji w naukach społecznych. Obronność, Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej, 2(6), 20–31.
Google Scholar

Danilewicz, W. (2009). Oblicza współczesności w pedagogice społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie ŻAK.
Google Scholar

Fudała, J. (2009). Leczenie osób uzależnionych w Polsce. W: P.M. Miller (red.), Terapia uzależnień. Metody oparte na dowodach (s. 441–461). Warszawa: Wydawnictwa UW.
Google Scholar

Glaser, B.G., Strauss, A.L. (2009). Odkrywanie teorii ugruntowanej. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Google Scholar

Grzegorzewska, M. (1996). Listy do młodego nauczyciela. Cykl I–III. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogiki Specjalnej.
Google Scholar

Grzegorzewska, M. (1957). Pedagogika specjalna. Warszawa: Ministerstwo Oświaty.
Google Scholar

Heatherton, T., Kleck, R., Hebl, M. (2008). Społeczna psychologia piętna. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

https://www.kbpn.gov.pl › portal, Społeczność terapeutyczna, artykuł z 26.05.2010.
Google Scholar

Jabłoński, P., Bukowska, B. (2009). Krajowy Raport z badań 2009. Sytuacja narkotykowa w Polsce. Warszawa: Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii.
Google Scholar

Keats, J. (1820). Oda do melancholii i psyche.
Google Scholar

Kotłowski, K. (1964). Podstawowe prawidłowości pedagogiki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Kubiak, K. (2020). Relacje. Jak budować pozytywne relacje?. Warszawa: Wydawnictwo Pozytywny rozwój.
Google Scholar

Melosik, Z., Szkudlarek, T. (2010). Kultura, tożsamość i edukacja. Migotanie znaczeń. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Michalczyk, T. (1995). Wybrane zagadnienia patologii społecznej: studium z zakresu teorii socjologii. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar

Miller, W.R., Forcehimes, A.A., Zweben, A. (2011). Terapia uzależnień. Podręcznik dla profesjonalistów. Wydawnictwo UJ.
Google Scholar

Popiel, A.E., Pragłowska, E. (2008). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Paradygmat.
Google Scholar

Read, A. (2006). Psychotherapy with addicted people. W: M. Weegmann, R. Cohen (red.), The psychodynamics of addiction (s. 85–98). London, Philadelphia: Whurr Publishers.
Google Scholar

Ron, B. (1994). Trzeźwe myśli. Humor i mądrość w powrocie do zdrowia. Poznań: Wydawnictwo Media Rodzina.
Google Scholar

Słownik języka polskiego. http://sjp.pwn.pl/szukaj/perspektywa, hasło: Perspektywa.
Google Scholar

Społeczność terapeutyczna. (2010). https://www.kbpn.gov.pl › portal, Społeczność terapeutyczna (artykuł z 26.05.2010).
Google Scholar

Strauss, A., Fagerhaugh, S., Suczek, B., Wiener, C., (1985). Social organization of medical work. Chicago: University of Chicago Press.
Google Scholar

Szafranek, A., Halicki, J. (2016). Wybrane aspekty inkluzji społecznej. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Google Scholar

Wilczyńska, W. (2002). Słowniczek najważniejszych pojęć dotyczących autonomizacji. W: W. Wilczyńska (red.), Autonomizacja w dydaktyce języków obcych. Doskonalenie się w komunikacji ustnej (s. 317–335, 321). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Witkowski, L. (2014). Niewidzialne środowisko. Pedagogika kompletna Heleny Radlińskiej. Jako krytyczna ekologia idei, umysłu i wychowania. O miejscu pedagogiki w przełomie dwoistości w humanistyce. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Wojtkiewicz, D. (2016). Interakcje uczniów i nauczycieli. Kontekst, rodzaje, implikacje praktyczne. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Google Scholar