We wprowadzeniu do artykułu są przedstawione definicyjne ustalenia dotyczą-ce pojęć katastrofa i klęska żywiołowa w literaturze przedmiotu. Dalej następu-ją: wprowadzenie do aktualnej literatury przedmiotu (zob. od s. 67), przegląd psychospołecznych konsekwencji katastrof (od s. 70), omówienie zakresów psychospołecznej pomocy (od s. 92) oraz rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia i Czerwonego Krzyża ludziom poszkodowanym przez katastrofy (od s. 94). Wobec znaczącego dorobku amerykańskich i brytyjskich teoretyków i praktyków pracy socjalnej w przedmiotowej dziedzinie w artykule są przy-wołane ich modele pomocowe (od s. 109). W odniesieniu do organizacji pracy socjalnej w społecznościach dotkniętych katastrofami scharakteryzowana jest metoda organizacji społeczności uzasadniona teorią kapitału społecznego (od s. 121). W zakończeniu artykułu (od s. 130) jest zawarty przegląd najnowszych sugestii umiejscowienia zadań pracowników socjalnych w zakresie wspierania osób i społeczności dotkniętych katastrofami popartych rozpoznaniami narastającego zagrożenia klęskami żywiołowymi powodowanymi zaburzeniami ekologicznej równowagi Ziemi. Artykuł uzupełniony jest aneksami w formie praktycznych wskazówek pracy socjalnej w sytuacji katastrof.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Bibliografia
Aguilera, D.C. (1998). Crisis Intervention. Theory and Methodology. St. Louis: Mosby-Year Book.
Google Scholar
Alston, M., Chow, A.Y.M. (2021). Introduction – When Social Work Meets Disaster: Challenges and Opportunities. The British Journal of Social Work, 51(5), 1525–1530.
Google Scholar
Alston, M., Hazeleger, T., Hargreaves, D. (red.). (2019). Social Work and Disasters. A Handbook for Practice. Abingdon, Oxon: Routledge.
Google Scholar
Antonovsky, A. (2005). Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować? Warszawa: Fundacja Instytutu Psychiatrii i Neurologii.
Google Scholar
Badura-Madej, W. (1996). Traumatyczne wydarzenia życiowe: diagnoza i interwencja kryzysowa. W: W. Badura-Madej (wybór i opracowanie), Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej. Poradnik dla pracowników socjalnych. Warszawa: „Interart”.
Google Scholar
Baker, W., Dutton, J.E. (2007). Enabling Positive Social Capital in Organizations. W: J.E. Dutton, B.R. Ragins (red.), Exploring positive relationships at work: Building a theoretical and research foundation. Mahwah, NJ.: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
Google Scholar
Bartoli, A., Stratulis, M., Pierre, R. (red.). (2022). Out of the Shadows. The Role of Social Workers in Disasters. St Albans Herts: Critical Publishing, BASW.
Google Scholar
Boddy, J., O’Leary, P., Chris Victor Panagiotaros, H.V. (2021). Hope during and Post-Disasters: Social Work’s Role in Creating and Nurturing Emancipatory Hope. British Journal of Social Work, 51(5), 1917–1934.
Google Scholar
Boetto, H., Bell, K., Ivory, N. (2021). Disaster Preparedness in Social Work: A Scoping Review of Evidence for Further Research, Theory and Practice. The British Journal of Social Work, 51(5), 1623–1643.
Google Scholar
Bokszczanin, A. (2003). Społeczne i psychiczne reakcje dzieci i młodzieży na powódź 1997 roku. Warszawa: Instytut Psychologii PAN.
Google Scholar
Bourassa, J. (2009). Psychosocial interventions and mass populations: A social work perspective, International Social Work, 52(6), 743–755.
Google Scholar
Braine, T. (2006). Was 2005 the year of natural disasters? Bulletin of the World Health Organization, 84(1), 4–6. https://scielosp.org/j/bwho/i/2006.v84n1/ (dostęp: 08.11.2024).
Google Scholar
Bride, B.E. (2007). Prevalence of Secondary Traumatic Stress among Social Workers. Social Work, 52, Iss. 63–70.
Google Scholar
Bromet, E.J. (2012). Mental health consequences of the Chernobyl disaster. Journal of Radiological Protection, 32(1), 71–75.
Google Scholar
Bryant, R.A., Harvey, A.G. (2003). Zespół ostrego stresu. Teoria, pomiar, terapia. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Brymer, M., Jacobs, A., Layne, C., Pynoos, R., Ruzek, J., Steinberg, A., Vernberg, E., Watson, P. (2006). Psychological First Aid. Field Operations Guide 2nd Edition. National Child Traumatic Stress Network and National Center for PTSD. https://www.ptsd.va.gov/professional/treat/type/PFA/PFA_2ndEditionwithappendices.pdf (dostęp: 8.11.2024).
Google Scholar
Cleary, J., Dominelli, L. (2020). Social Work and Disasters: Systematic Literature Review, Main Report. Stirling Scotland: University of Stirling, Faculty of Social Sciences. https://basw.co.uk/sites/default/files/resources/social-work-and-disasters-systematic-literature-review-supplementary-resources-index.pdf (dostęp: 12.10.2024).
Google Scholar
Compton, B.R., Galaway, B. (1989). Social Work Processes. Belmont: Wadsworth, Inc.
Google Scholar
Cronin, M.S., Ryan, D.M. Brier, D. (2007). Support for staff working in disaster situations: A social work perspective. International Social Work, 50(3), 370–382.
Google Scholar
Czerkawska, M. (2002). Człowiek w sytuacji kryzysowej (na przykładzie klęski powodzi. Praca Socjalna, 17(2), 48–70.
Google Scholar
Dass-Brailsford, P. (2010). Secondary Trauma Among Disaster Responders. The Need for Self-Care. W: P. Dass-Brailsford (red.), Crisis and Disaster Counseling, Lessons Learned from Hurricane Katrina and Other Disasters. Thousand Oaks: Sage.
Google Scholar
Dobrzańska-Socha, B. (1992). Propozycja profesjonalnego prowadzenia grup wsparcia. Nowiny Psychologiczne, 2, 77–87.
Google Scholar
Dolińska, B. (2001). Łyżka miodu w beczce dziegciu, czyli o tym co dobrego może wyniknąć z przeżycia kataklizmu. W: K. Popiołek (red.), Człowiek w sytuacji zagrożenia. Kryzysy, katastrofy, kataklizmy. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
Google Scholar
Dominelli, L. (2012). Green Social Work. From Environmental Crises to Environmental Justice. Cambridge: Polity Press.
Google Scholar
Dominelli, L. (2014). Learning from our past: Climate change and disaster interventions in practice. W: C. Noble, H. Strauss, B. Littlechild (red.), Global Social Work. Crossing Borders, Blurring Boundaries. Sydney: Sydney University Press. Dudek, B. (2003). Zaburzenie po stresie traumatycznym. Gdańsk: GWP.
Google Scholar
Ekwesaranna, F., Eze, E. (2021). The role of social workers in developing adaptive capacities of flood-prone communities. Journal of Social Work in Developing Societies, 3(2), 16–28.
Google Scholar
Eliasz, A. (1993). Psychologia ekologiczna. Warszawa: Instytut Psychologii PAN.
Google Scholar
Figley, C.R. (1999). Compassion Fatigue: Toward a New Understanding of the Cost of Caring. W: H.B. Stamm (red.), Secondary Traumatic Stress. Self-Care Issues for Clinicians, Researchers and Educators. Lutherville: Sidran Press.
Google Scholar
Friedman,SB., Alderman, EM., Pantell, RH., Saylor, C.F., Sugar M. (1995). Psychosocial Issues for Children and Families in Disaster. Washington: U.S. Department of Health and Human Services. https://doi.org/10.1542/peds.2015-2861 (dostęp: 8.11.2024).
Google Scholar
Frieske, K.W. (2019). Wymiary problemowe życia ludzkiego i społecznego: o dobrym życiu i dobrze urządzonym społeczeństwie. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna: 30 wykładów. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Garvin, C.D., Tropman, J.E. (1992). Social Work in Contemporary Society. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Google Scholar
Gibson, M. (1998). Order from Chaos. Responding to Traumatic Events. Birmingham: Venture Press.
Google Scholar
Guzy-Steinke, H., Rutkowska, A. (2019). Praca socjalna w środowisku i dla środowiska. Wyzwania, działania, efekty. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Google Scholar
Hawkins, R.L., Maurer, K. (2010). Bonding, Bridging and Linking: How Social Capital Operated in New Orleans following Hurricane Katrina. British Journal of Social Work, 40(6), 1777–1793.
Google Scholar
Healy, K. (2012). Social Work Methods and Skills. The Essential Foundations of Practice. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan.
Google Scholar
Heszen, I., Sęk, H. (2007). Psychologia zdrowia. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Hetherington, A. (2004). Wsparcie psychologiczne w służbach ratowniczych. Gdańsk: GWP.
Google Scholar
ifrc.org (b.d.). The Code of Conduct for the International Red Cross and Red Crescent Movement and Nongovernmental Organisations (NGOs) in Disaster Relief. https://www.ifrc.org/sites/default/files/2021-07/code-of-conduct-movement-ngos-english.pdf (dostęp: 20.10.2024).
Google Scholar
International Committee of The Red Cross, International Federation of Red Cross And Red Crescent Societies (2008). Handbook of the International Red Cross and Red Crescent Movement. Geneva. https://www.icrc.org/sites/default/files/external/doc/en/assets/files/publications/icrc-002-0962.pdf (dostęp: 20.10.2024).
Google Scholar
International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (b.d.). Guidelines for the Development of a Psychological Support Programme for Victims of Disasters and other Stressful Life Events. Geneva.
Google Scholar
Kamiński, A. (1972). Funkcje pedagogiki społecznej. Praca socjalna i kulturalna. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Kaniasty, K. (2003). Klęska żywiołowa czy katastrofa społeczna. Psychospołeczne konsekwencje polskiej powodzi 1997 roku. Gdańsk: GWP.
Google Scholar
Kaniasty, K., Norris, F.H. (2006). „Wzlot i upadek utopii”: mobilizacja i deterioracja wsparcia społecznego w sytuacjach klęsk żywiołowych. W: H. Sęk, R. Cieślak (red.), Wsparcie społeczne, stres i zdrowie. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Kaszyński, H. (2016). O uwarunkowaniach rozwojowych klinicznej pracy socjalnej w Polsce. Problemy Polityki Społecznej. Studia i Dyskusje, 35(4), 59–73.
Google Scholar
Kaszyński, H. (2021). Kierunki oraz zasady zaangażowania badawczo-aplikacyjnego klinicznej socjologii i pracy socjalnej. Praca Socjalna, 36(1), 79–95.
Google Scholar
Kawula, S. (2002). Pomocniczość i wsparcie. Olsztyn: Oficyna Wydawnicza „Kastalia”.
Google Scholar
Kiembłowski, P. (1997). Pomoc psychologiczna dla powodzian. Nowiny Psychologiczne, 3, 25–37.
Google Scholar
Kirst-Ashman, K.K., Hull Jr., G.H. (1993). Understanding Generalist Practice. Chicago: Nelson-Hall Publishers.
Google Scholar
Klonowicz, T. (2000). Konsekwencje katastrof dla funkcjonowania człowieka. Przegląd literatury. Psychologia – Etologia – Genetyka, t. 2, 69–103.
Google Scholar
Krawczyk, P., Święcicki, Ł. (2020). ICD-11 vs. ICD-10 – przegląd aktualizacji i nowości wprowadzonych w najnowszej wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób WHO. Psychiatria Polska, 50(1), 7–20.
Google Scholar
Kubacka-Jasiecka, D. (2010). Interwencja kryzysowa. Pomoc w kryzysach psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar
Kubacka-Jasiecka, D. (2013). Interwencyjna pomoc psychologiczna w sytuacji katastrofy. Czasopismo Psychologiczne, 19(2), 159–170.
Google Scholar
League of Red Cross and Red Crescent Societies. (1989). Guidelines for Red Cross and Red Crescent Social Welfare Work in Disasters. Geneva.
Google Scholar
League of Red Cross and Red Crescent Societies. (b.d.). Guidelines for the Domestic Facilitation and Regulation of International Disaster Relief and Initial Recovery Assistance. 30IC/07/R4 annex (dostęp: 08.11.2024).
Google Scholar
Lelowski, J. (2009). Polityka zdrowotna a zdrowie publiczne. Ochrona zdrowia w gospodarce rynkowej. Warszawa: CeDeWu.
Google Scholar
Leviton, S., Greenstone, J.L. (1994). Intervener Survival. W: R. Corsini (red.), Encyclopedia of Psychology. New York: Wiley.
Google Scholar
Lis-Turlejska, M. (1998). Traumatyczny stres. Koncepcje i badania. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.
Google Scholar
Lis-Turlejska, M. (2008). Psychologiczne następstwa stresu traumatycznego. W: H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Lis-Turlejska, M. (2008). Psychologiczne następstwa stresu traumatycznego. W: H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Lyons, K. (1999). International Social Work: Themes and Perspectives. Aldershot: Ashgate.
Google Scholar
Łuczyńska, M. (2012). Kliniczna praca socjalna. W: T. Kaźmierczak, M. Rymsza (red.), W stronę aktywnych służb społecznych. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej.
Google Scholar
Mathbor, G.M. (2007). Enhancement of community preparedness for natural disasters The role of social work in building social capital for sustainable disaster relief and management. International Social Work, 50(3), 357–369.
Google Scholar
Mercuri, A., Angelique, H.L. (2004). Children’s Responses to Natural, Technological, and Na-Tech Disasters. Community Mental Health Journal, 40(2), 167–175.
Google Scholar
Midgley, J. (2013). Social Development. Theory and practice. Thousand Oaks, CA: Sage.
Google Scholar
Mockałło, Z. (2009). Stres pourazowy w zawodzie strażaka – przegląd badań. Bezpieczeństwo Pracy, 6, 2–4. https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BPC1-0003-0078 (dostęp: 8.11.2024).
Google Scholar
Naturale, A. (2007). Secondary Traumatic Stress in Social Workers Responding to Disasters: Reports from the Field. Clinical Social Work Journal, 35, 173–181.
Google Scholar
Necel, R. (2023). Social workers as disaster responders during the COVID-19 pandemic: Polish experience. International Journal of Disaster Risk Reduction, 85, 103522. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S22124209230 0002X?via%3Dihub (dostęp: 20.11.2024).
Google Scholar
Necel, R. (2024). The Welfare System in the Face of War Refugees From Ukraine: The Experience of Social Workers in Poland. Global Networks. A Journal of International Affairs, s. 1–13, https://doi.org/10.llll/glob.12517 (dostęp: 20.11.2024).
Google Scholar
Necel, R., Zaręba, M. (2020). Social assistance institutions during the COVID-19 pandemic: Experiences of Polish social workers. International Social Work, 63(6), 803–806.
Google Scholar
Newburn, T. (1993). Disaster and After. Social Work in the Aftermath of Disaster. London: Jessica Kingsley Publishers.
Google Scholar
Niesporek, A., Trembaczowski, Ł., Warczok, T. (2013). Granice symboliczne. Studium praktyk kulturowych na przykładzie działań zawodowych pracowników socjalnych. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Google Scholar
Nix-Stevenson, D. (2013). Human Response to Natural Disasters. Sage Open, 3(3), n. p. https://doi.org/10.1177/2158244013489684 (dostęp: 8.11.2024).
Google Scholar
Novick, J. (2003). The Role of the Social Workers in the Aftermath of the World Trade Center Attack. Home Health Care Management & Practice, 15(2), 152–156.
Google Scholar
Norris, F.H., Stevens, S.P., Pfefferbaum, B., Wyche, K.F., Pfefferbaum, R.L. (2008). Community Resilience as a Metaphor, Theory, Set of Capacities, and Strategy for Disaster Readiness. American Journal of Community Psychology, 41(1–2), 121–150.
Google Scholar
O’Leary, P., Tsui, M. (2022). Social work in times of Geo-Political and Military Conflict. International Social Work, 65(3), 405.
Google Scholar
Ochojska-Okońska, J. (2011). Przedmowa. W: L. Polman, Karawana kryzysu. Za kulisami przemysłu pomocy humanitarnej. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Google Scholar
Ogińska-Bulik, N., Kaflik-Pieróg, M. (2006). Stres zawodowy w służbach ratowniczych. Łódź: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej.
Google Scholar
Olech, A., Kaźmierczak, T. (2002). Funkcjonowanie pomocy społecznej w warunkach klęski żywiołowej. Ośrodki pomocy społecznej wobec powodzi ’97. Praca Socjalna, 17(2), 3–47.
Google Scholar
Padgett, D.K. (2002). Social work research on disasters in the Aftermath of the September 11 tragedy: Reflections from the New York City. Social Work Research, 26(3), 185–192.
Google Scholar
Payne, M. (2021). Modern Social Work Theory. London: Red Globe Press.
Google Scholar
Petryna, A. (2002). Life Exposed. Biological Citizens after Chernobyl. Princeton: Princeton University Press.
Google Scholar
Pilch, T. (1993). Metoda organizowania środowiska. W: I. Lepalczyk, T. Pilch (red.), Pedagogika Społeczna – Wychowanie i środowisko. Warszawa: Wydawnictwa UW.
Google Scholar
Popiołek, K. (2001). Deficyty wsparcia społecznego w sytuacji klęski żywiołowej. W: K. Popiołek (red.), Człowiek w sytuacji zagrożenia. Kryzysy, katastrofy, kataklizmy. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
Google Scholar
Pridmore, P., Thomas, L., Havemann, K., Sapag, J., Wood, L. (2007). Social capital and healthy urbanization in a globalized world. Journal of Urban Health: Bulletin of the New York Academy of Medicine, 84(1), 1130–1143. doi:10.1007/s11524-007-9172-8 (dostęp: 8.11.2024).
Google Scholar
Pyles, L. (2007). Community organizing for post-disaster social development. Locating social work. International Social Work, 50(3), 321–333.
Google Scholar
Reber, A.S. (2000). Słownik psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Google Scholar
Rose, S.C., Bisson, J., Churchill R., Wessely, S. (2007). Psychological debriefing for preventing post-traumatic stress disorder (PTSD) (Review). The Cochrane Library, (1), 2–15. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD000560/full (dostęp: 16.10.2024).
Google Scholar
Rotkiewicz, M (2006). Zabójczy mit Czarnobyla. Rozmowa z prof. Zbigniewem Jaworowskim, wybitnym specjalistą w dziedzinie skażeń promieniotwórczych, Polityka, nr 15.
Google Scholar
Rzeszutek, M., Dragan, M., Lis-Turlejska, M., Schier, K., Kowalkowska, J., Drabarek, K., VanHoy, A., Holas, P., Maison, D., Wdowczyk, G., Litwin, E., Wawrzyniak, J., Znamirowska, W., Szumiał S., Desmond, M. (2024). Adverse childhood experiences and ICD-11 complex posttraumatic stress disorder in Poland: a population-based study. European Journal of Psychotraumatology, 15(1), 1–13.
Google Scholar
Sałustowicz, P. (2022). Praca socjalna w „nowym świecie”. Pedagogika Społeczna, XXII(1), 63–86.
Google Scholar
Sęk, H. (1986). Wsparcie społeczne – co zrobić, aby stało się pojęciem naukowym. Przegląd Psychologiczny, 3, 791–800.
Google Scholar
Sęk, H. (1993). Wybrane zagadnienia psychoprofilaktyki. H. Sęk (red.), Społeczna psychologia kliniczna. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Shroeder, D.A., Penner, L.A., Dovidio, J.F., Piliavin, J.A. (1995). The Psychology of Helping and Altruism. Problems and Puzzles. New York: Mc-Graw-Hill.
Google Scholar
Sierocińska, K. (2011). Kapitał społeczny. Definiowanie, pomiar i typy. Studia Ekonomiczne, LXVIII(1), 69–86.
Google Scholar
Sim, T., He, M., Dominelli, L. (2022). Social Work Core Competencies in Disaster Management Practice: An Integrative Review. Research on Social Work Practice, 32(3), 310–321.
Google Scholar
Sitek, W. (1997). Wspólnota i zagrożenie. Wrocławianie wobec wielkiej powodzi. Socjologiczny przyczynek do analizy krótkotrwałej wspólnoty. Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Google Scholar
Skowrońska, A. (2014). Pomoc społeczna w obliczu katastrof i kryzysów złożonych. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
Google Scholar
Sowińska, A. (1993). Psychologiczne zagrożenia w sytuacji pomocy. W: L. Frąckiewicz (red.), Nowoczesny model pomocy społecznej. Katowice: Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego.
Google Scholar
Stamm, H.B. (red.). (1999). Secondary Traumatic Stress. Self-Care Issues for Clinicians, Researchers and Educators. Lutherville: Sidran Press.
Google Scholar
Strelau, J. (red.). (2004). Osobowość a ekstremalny stres. Gdańsk: GWP.
Google Scholar
Szmagalski, J. (1966). Ofiary katastrof i klęsk żywiołowych. Warszawa: Centrum Rozwoju Służb Społecznych.
Google Scholar
Szmagalski, J. (2024). Praca socjalna: od settlementów i caseworku do teorii pracy ekosocjalnej. Praca Socjalna, 39(3), 45–76.
Google Scholar
Szmagalski, J. (red.). (2014) Praca socjalna wobec katastrof i klęsk żywiołowych. Teoria, doświadczenia zagraniczne, krajowe ramy organizacyjno-prawne. Warszawa: Instytut Rozwoju Służb Społecznych.
Google Scholar
Szymczak, M., Dudek, B., Koniarek, J. (1998). Stres traumatyczny strażaków i jego konsekwencje. Przegląd Pożarniczy, 1, 18–21.
Google Scholar
Szyszka, M., Zaborowska, A. (2022). Specyfika pracy socjalnej w dobie pandemii. Badania jakościowe wśród pracowników pomocy społecznej. Zeszyty Naukowe KUL, 65(4), 125–142.
Google Scholar
Toomey, A.H. (2009). Empowerment and disempowerment in community development practice: eight roles practitioners play. Community Development Journal, 46(2), 181–195.
Google Scholar
Tryjarska, B. (1994). Psychoterapia grupowa. L. Grzesiuk (red.), Psychoterapia, szkoły, zjawiska. techniki i specyficzne problemy. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Tumelty, D. (1990). Social Work in the Wake of Disaster. London: Jessica Kingsley Publishers.
Google Scholar
Uhernik, J.A., Husson, M.A. (2009). Psychological first aid. An evidence informed approach for acute disaster behavioral health response. W: G.R. Walz, J.C. Bleuer, R.K. Yep (red.), Compelling counseling interventions: VISTAS 2009. Alexandria, VA: American Counseling Association.
Google Scholar
Victoria, L.P. (2002). Community Based Approaches to Disaster Mitigation. W: Proceedings of Regional Workshop on Best Practices in Disaster Mitigation, 24–26 September 2002, Bali, Indonesia: Lessons Learned from the Asian Urban Disaster Mitigation Program and Other Initiatives. Asian Disaster Preparedness Center. www.adpc.net/audmp/rllw/table.html (dostęp: 11.12.2013, brak dostępu w 2024 r.).
Google Scholar
Wakeford, R. (2011). The silver anniversary of the Chernobyl accident. Where are we now? Journal of Radiological Protection, 31, 1–7.
Google Scholar
Watson, P.J., Brymer, M.J., Bonanno, G.A. (2011). Postdisaster Psychological Intervention Since 9/11. American Psychologist, 66(6), 482–494.
Google Scholar
Weber, R., Jones, K. (2013). Implementing ‘Community Development’ in a Post-disaster Webber Situation. Community Development Journal, 48(2), 248–263.
Google Scholar
Werka, T. (2005). Stres i ból. W: T. Górska, A. Grabowska, J. Zagrodzka (red.), Mózg a zachowanie. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
WHO. (1992). Psychosocial Consequences of Disasters. Prevention and Management. Geneva: World Health Organization, Division of Mental Health.
Google Scholar
WHO. (2003). Mental Health in Emergencies. Mental and Social Aspects of Health of Populations Exposed to Extreme Stressors. Geneva:Department of Mental Health and Substance Dependence, World Health Organization. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/67866/1/WHO_MSD_MER_03.01.pdf?ua=1 (dostęp: 31.10.2024).
Google Scholar
WHO. (2019). Health Emergency and Disaster Risk Management. Framework. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/326106/9789241516181-eng.pdf?sequence=1 (dostęp: 31.10.2024).
Google Scholar
Wilk, S. (2015). Praca socjalna w sytuacji klęsk i katastrof żywiołowych – studium przypadku powodzi w 2010 roku. W: J. Krzyszkowski (red.), Praca socjalna w poszukiwaniu tożsamości. Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar
Wilk, S. (2016). Działania edukacyjne i informacyjne jako element procesu minimalizacji klęsk żywiołowych. Nová sociálna edukácia človeka. Prešov, 7. 11. https://www.pulib.sk/web/kniznica/elpub/dokument/Husar7/subor/Wilk.pdf (dostęp: 15.10.2024).
Google Scholar
Wilk, S. (2018). Sposoby radzenia sobie z sytuacją klęski żywiołowej. Studium dostosowania się osób do powodzi w 2010 roku. Problemy Polityki Społecznej, (41), 107–118.
Google Scholar
123 Wilk, S. (2023). Mobilizacja społeczna w sytuacji powodzi w Polsce i pomocy uchodźcom wojennym z Ukrainy. Analiza porównawcza udzielanego wsparcia. Praca Socjalna, 38(1), 59–83.
Google Scholar
Wilk, S., Kinal, J. (2014). Flooding in Poland in 2010 as a Exemplification of Efforts of the Polish Social Work Services in Case of Disaster. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(13), 315–321. https://www.richtmann.org/journal/index.php/mjss/article/view/3588/3527 (dostęp: 16.10.2024).
Google Scholar
Woźniak, Z. (2015). Kliniczna praca socjalna – pożądana specjalność czy mnożenie bytów ponad miarę? Praca Socjalna, 30(6), 7–34.
Google Scholar
Wódz, K. (2013). Instytucjonalne bariery rozwoju środowiskowej metody pracy socjalnej/organizowania społeczności lokalnej w Polsce. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Instytut Spraw Publicznych.
Google Scholar
Wódz, K., Kowalczyk, B. (2014). Organizowanie społeczności. Modele i strategie działania. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
Google Scholar
Wysocka-Pleczyk, M., Passowicz, P. (2007). Możliwość zapobiegania rozwojowi PTSD u świadków katastrof. W: K. Popiołek, A. Bańka (red.), Kryzysy, katastrofy, kataklizmy w kontekście narastania zagrożeń. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
Google Scholar
Zawadzki, B., Strelau, J. (2008). Zaburzenia pourazowe jako następstwo kataklizmu. Nauka, 2, 47–55.
Google Scholar
Zdrowie 21. Zdrowie dla wszystkich w XXI wieku. (2001). Centrum Systemów Informacyjnych.
Google Scholar
Zimbardo, P.G., Johnson, R.L., McCann, V. (2010). Psychologia. Kluczowe koncepcje. Człowiek i jego środowisko. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Zimbardo, P.G., Sword, R.M., Sword, R.K.M. (2013). Siła czasu. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar
Język Polski
English