Edukacja outdoorowa jako narzędzie przełamywania tabu śmierci: kształtowanie rozumienia przemijania w dialogu dorosłego z przedszkolakiem

Katarzyna Dmitruk-Sierocińska

doi:10.71358/pow.3066

Opublikowane: 2026-06-29

Tom 648 Nr 3 (2026)

Edukacja outdoorowa jako narzędzie przełamywania tabu śmierci: kształtowanie rozumienia przemijania w dialogu dorosłego z przedszkolakiem

Katarzyna Dmitruk-Sierocińska

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/pow.3066

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę tabuizacji śmierci w edukacji przedszkolnej oraz analizuje potencjał edukacji outdoorowej jako narzędzia przełamującego milczenie dorosłych w tym obszarze. Niepokój opiekunów przed rozmową o przemijaniu prowadzi do marginalizacji tego tematu, co pozbawia dzieci możliwości zrozumienia naturalnych procesów biologicznych. Autor wskazuje, że polskie środowisko przyrodnicze, z jego wyraźną cyklicznością pór roku, stanowi dynamiczne „laboratorium życia”, umożliwiające empiryczne i polisensoryczne doświadczanie cyklu narodzin, wzrastania i obumierania. W tekście podkreślono rolę natury jako bezpiecznego „rusztowania poznawczego”, które demistyfikuje śmierć, ukazując ją jako nieodłączny element porządku świata. Artykuł dowodzi, że bezpośredni kontakt z przyrodą pozwala uniknąć traktowania przemijania jako trudnej abstrakcji, zamieniając ją w zrozumiały proces biologiczny. Konkluzja wskazuje na konieczność upowszechniania praktyk outdoorowych, których ograniczenie, wynikające z barier organizacyjnych czy formalnych, stanowi istotną stratę dla rozwoju odporności psychicznej i kształtowania dojrzałej postawy poznawczej najmłodszych wobec fundamentalnych praw życia.

Słowa kluczowe:

edukacja outdoorowa, tanatopedagogika, edukacja przedszkolna, nauka przez doświadczenie, odporność emocjonalna

Inne teksty tego samego autora

Katarzyna Dmitruk-Sierocińska, Jak pomagać nastolatkom z zaburzeniami depresyjnymi? Strategie zapobiegania i wsparcia , Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze: Tom 626 Nr 1 (2024)
Katarzyna Dmitruk-Sierocińska, Zaburzenia depresyjne – skąd się biorą i jakie sygnały wysyłane przez dzieci i młodzież powinny zaniepokoić dorosłych , Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze: Tom 616 Nr 1 (2023)

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Dmitruk-Sierocińska, K. (2026). Edukacja outdoorowa jako narzędzie przełamywania tabu śmierci: kształtowanie rozumienia przemijania w dialogu dorosłego z przedszkolakiem. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 648(3), 46–61. https://doi.org/10.71358/pow.3066

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Ariés, P. (1992). Człowiek i śmierć. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Google Scholar

Bałachowicz, J., Halvorsen, K.V., Witkowska-Tomaszewska, A. (2015). Edukacja środowiskowa w kształceniu nauczycieli. Perspektywa teoretyczna. Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Bałachowicz, J., Tuszyńska, L. (red.). (2015). Edukacja przyrodnicza w terenie. W stronę pedagogiki zrównoważonego rozwoju. Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Binnebesel, J. (2013). Tanatopedagogika w doświadczeniu wielowymiarowości człowieka i śmierci. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Google Scholar

Bruner, J. S. (1978). Poza dostarczone informacje. PWN.
Google Scholar

Bruner, J. S. (1964). Proces kształcenia. PWN.
Google Scholar

Butterfield, M. (2023). Sekretne życie drzew. Wydawnictwo Jedność.
Google Scholar

Butterfield, M., Mineker, V. (2023). Sekretne życie pszczół. Wydawnictwo Jedność.
Google Scholar

Dmitruk-Sierocińska, K. (2015). Znaczenie aktywności i metod aktywizujących w edukacji zintegrowanej. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 37(3), 29–39.
Google Scholar

Dmitruk-Sierocińska, K. (2017). Mądrze i taktownie, przystępnie i zrozumiale – czyli o śmierci w literaturze dziecięcej. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 12(3/45), 39–67.
Google Scholar

Gardner, H. (2002). Inteligencje wielorakie. Teoria w praktyce. Media Rodzina.
Google Scholar

Goldman, L. (2012). Jak rozmawiać z dziećmi kiedy ktoś umiera. Wydawnictwo JK.
Google Scholar

Gray, P. (2015). Wolne dzieci. Wydawnictwo MiND.
Google Scholar

Kalendarz. Listopad. (2025). Wydawnictwo Bliżej przedszkola. https://blizejprzedszkola.pl/sklep/miesiecznik-wersja-plus/9579-miesiecznik-zestaw-pomocy-dydaktycznych-102892025-materialy-na-listopad.html?srsltid=AfmBOoq-ofAb6wQjQNmlk29mqlwTtoVAkuATdLFWH_QIedxh7uomGXH5# (dostęp: 11.02.2026).
Google Scholar

Karty. Dzieci kontra rodzice w terenie. (2024). Wydawnictwo Kangur.
Google Scholar

Keirse, M. (2005). Smutek dziecka. Jak pomóc dziecku przeżyć stratę i żałobę? Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne POLWEN.
Google Scholar

Kolb, D. A. (2014). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Pearson Education.
Google Scholar

Kergorlay-Soubrier, M.M, (2011). Śmierć oczami dziecka. Jak pomagać w żałobie? Salwator.
Google Scholar

Kübler-Ross, E. (2007). Dzieci i śmierć. Wydawnictwo Media Rodzina.
Google Scholar

Leis, M. (2009). Dzieci poznają tajemnicę śmierci. Wydawnictwo Święty Wojciech.
Google Scholar

Louv, R. (2020). Ostatnie dziecko lasu. Wydawnictwo Mamania.
Google Scholar

Louv, R. (2016). Witamina N. Odkryj przyrodę na nowo. Wydawnictwo Mamania.
Google Scholar

Łoziński, M. (Reżyser). (1995). Wszystko może się przytrafić. [Film]. Eureka Media.
Google Scholar

Michalak, R., Parczewska, T. (2019). (Nie)obecność outdoor eduducation w kształceniu szkolnym. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Mitchell, P. (2018). What is outdoor education? W: I. Lisin, P. Kida (red.), Outdoor education from theory to practice (s. 19). Foundation Institute of Animation and Social Development. Ostrowska, A. (1997). Śmierć w doświadczeniu jednostki i społeczeństwa. Wydawnictwo IFiS PAN.
Google Scholar

Parczewska, T. (2019). (Nie)wykorzystany potencjał, OUTDOOR EDUCATION. Wybrane aspekty badań. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 5, 50–58. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3192 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3192
Google Scholar

Piotrowska, E. (2011). Bajka o drzewie. Wydawnictwo bioboks.
Google Scholar

Piaget, J. (1999). Psychologia dziecka. Wydawnictwo Siedmioróg.
Google Scholar

Pituła, B., Grzyb, B., Morgała, M. (2021). Metodyka edukacji społeczno-przyrodniczej w wieku przedszkolnym i na pierwszym etapie edukacyjnym – ćwiczenia. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Google Scholar

Preuschoff, G. (2000). Rok z dziećmi i przyrodą. Jak słuchać, odczuwać, oglądać i podziwiać. Wydawnictwo Jedność.
Google Scholar

Sendecka, Z. (2017). Style uczenia się a koncepcja outdoor education w kształceniu przedszkolnym (Zestaw 10, zeszyt 1). Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Google Scholar

Sielicka, E. (2017). Edukacja tanatologiczna w szkole. Wydawnictwo Naukowe US Minerwa.
Google Scholar

Sielicka, E., Kołodziejczyk-Królik, A. (2025). Uważnik życiowy. Rozmowy z dzieckiem o śmierci. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Stawarz, J. (2023). Edukacja outdoorowa w przedszkolu na przykładzie wybranych krajów europejskich. Zagadnienia społeczne, 1(18), 196–222. https://nwsp.bialystok.pl/wp-content/uploads/2023/10/Edukacja-Outdoorowa-w-przedszkolu-na-przykladzie-wybranych-krajow-europejskich.pdf (dostęp: 10.02.2026).
Google Scholar

Sztobryn-Bochomulska, J. (2020). Tanatos w literaturze dziecięcej i jego pedagogiczny wymiar. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-037-9
Google Scholar

Szuman, S. (1985). Dzieła wybrane, Studia nad rozwojem psychicznym dziecka. Tom 1. WSiP.
Google Scholar

Werner, M. (2011). Pedagogika przeżyć. Wydawnictwo WAM.
Google Scholar

Węgłowscy, J. P. (2022). Karty Mocy Lasu, Leśne Medytacje. Zestaw karty i przewodnik. Wydawnictwo Moc Lasu.
Google Scholar

Wygotski, L. S. (1989). Myślenie i mowa. Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Zamarian, A. (2015). Edukacja ku dojrzałej recepcji fenomenu śmierci: humanistyczny wymiar edukacji tanatologicznej. Studia z Teorii Wychowania, 6/4(13), 69–80.
Google Scholar