Implikacje pedagogiczne badań nad BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego). Cz. 3: Propozycje działań opiekuńczo-wychowawczych ukierunkowanych na stymulację wydzielania BDNF – z doświadczeń Fundacji FASCYNACJE

Małgorzata Stopikowska

doi:10.71358/pow.2803

Opublikowane: 2026-02-28

Tom 646 Nr 1 (2026)

Implikacje pedagogiczne badań nad BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego). Cz. 3: Propozycje działań opiekuńczo-wychowawczych ukierunkowanych na stymulację wydzielania BDNF – z doświadczeń Fundacji FASCYNACJE

Małgorzata Stopikowska

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/pow.2803

Abstrakt

Artykuł jako całość przedstawia międzynarodowe badania nad BDNF (czynnikiem neurotroficznym pochodzenia mózgowego) i ich implikacje dla praktyki opiekuńczo-wychowawczej. Część trzecia i ostatnia tekstu przedstawia propozycje działań opiekuńczo-wychowawczych ukierunkowanych na stymulację wydzielania BDNF, bazujące na doświadczeniu Fundacji FASCYNACJE. Organizacja ta wspiera dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, wychowującymi się głównie w pieczy zastępczej. Tekst charakteryzuje pokrótce główne kierunku działań Fundacji FASCYNACJE, następnie wskazuje najważniejsze zagrożenia rozwojowe dzieci trafiających do pieczy zastępczej oraz idące w ślad za nimi – trudności ich opiekunów. Na tym tle nakreślono zasady planowania działań optymalizujących rozwój i funkcjonowanie dzieci i ich opiekunów oraz propozycje dotyczące działań opiekuńczo-wychowawczych ukierunkowanych na stymulację wydzielania BDNF u obu grup. Z opisanych przykładów mogą skorzystać zarówno praktycy, jak i teoretycy zajmujący się pieczą zastępczą. Tekst może być przydatny dla kandydatów na rodziców/opiekunów zastępczych, studentów nauk społecznych, a także specjalistów już pracujących z dziećmi i ich rodzinami (pracownicy pieczy zastępczej, pedagodzy, psycholodzy, terapeuci i inni). Przedstawione propozycje można wdrażać do praktyki albo w opisanej formie, albo potraktować jako inspirację do własnych poszukiwań.

Słowa kluczowe:

BDNF, prozdrowotny styl życia, piecza zastępcza, wychowanie i opieka

Inne teksty tego samego autora

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Stopikowska, M. (2026). Implikacje pedagogiczne badań nad BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego). Cz. 3: Propozycje działań opiekuńczo-wychowawczych ukierunkowanych na stymulację wydzielania BDNF – z doświadczeń Fundacji FASCYNACJE . Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 646(1), 33–46. https://doi.org/10.71358/pow.2803

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bankiewicz, J., Werner, M. (2013). Wpływ wczesnych doświadczeń życiowych na rozwój układu nerwowego i wzorców reakcji z perspektywy potencjalnych zagrożeń. Jak naprawiać szkody – czy psychoterapia zmienia mózg? Annales Academiae Medicae Stetinensis – Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej, 59, 137–142.
Google Scholar

Bartnikowska, U. (2013). Zerwane więzi – dziecko z syndromem RAD – nowy obszar działań pedagogów specjalnych. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 1, 21–37. DOI: https://doi.org/10.5604/17345537.1096585
Google Scholar

Ćwirynkało, K., Bartnikowska, U. (2018). Dzieci z rodzin zastępczych w szkole. Raport o współpracy rodziców zastępczych z personelem szkoły. Problemy Wczesnej Edukacji, 4, 77–85. https://dx.doi.org/10.26881/pwe.2018.43.07 DOI: https://doi.org/10.26881/pwe.2018.43.07
Google Scholar

Dudzis, K. Wujke, J. (2023). Interwencja – jak reagować, gdy dziecko ujawni wykorzystanie seksualne? W: M. Stopikowska (red.), Dbam o dobro dziecko… Seksualność jest ważna. Konspekty szkoleń dla pieczy zastępczej. Fundacja na Rzecz Dziecka i Rodziny FASCYNACJE.
Google Scholar

Faron, D., Janczura, M. (2025). „Życie dziecka położono na szali”. Sąd uważa inaczej. https://wiadomosci.wp.pl/zycie-dziecka-polozone-na-szali-sad-uwaza-inaczej-7121607064038208a (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar

Helios, J. (2017). Adopcja/opieka zastępcza jako czynnik ryzyka przemocy w rodzinie. Wrocławskie Studia Erazmiańskie, 11, 303–319. https://repozytorium.uni.wroc.pl/Content/89213/PDF/15_Helios_J_Adopcja_opieka_zastepcza_jako_czynnik_ryzyka_przemocy_w_rodzinie.pdf?handler=pdf (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar

Hemingway (Astley), S. J. (2024). Diagnostic Guide for Fetal Alcohol Spectrum Disorders. The 4-Digit Diagnostic CodeTM, 4rd edition. FAS Diagnostic and Prevention Network University of Washington.
Google Scholar

Kowalski, S. (2015). Trening autogenny Schultza. Audiobook. Media Group Consulting.
Google Scholar

Kowalski, S. (2016). Relaks progresywny Jacobsona. Audiobook. Media Group Consulting.
Google Scholar

Komsta, M. (2020). Uratowaliśmy małego człowieka. Rozmowa o rodzicielstwie zastępczym z Anną Krawczak. https://tinyurl.com/3sn86cdv (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar

Kulig, B., Saj, T. (2019). Szkoła wrażliwa na traumę. SOS Wioski Dziecięce.
Google Scholar

NIK (2016). Działania powiatów w zakresie tworzenia i wsparcia rodzin zastępczych. Najwyższa Izba Kontroli.
Google Scholar

Opinie od uczestników szkoleń „Dbam o dobro dziecka… Seksualność jest ważna”. (2023). W: M. Stopikowska (red.), Dbam o dobro dziecko… Seksualność jest ważna. Konspekty szkoleń dla pieczy zastępczej: Fundacja na Rzecz Dziecka i Rodziny FASCYNACJE.
Google Scholar

Rafa, A., Stopikowska, M. (2016). Problemy edukacyjne i wychowawcze dziecka z Płodowym Zespołem Alkoholowym – studium przypadku. Ateneum – Przegląd Familiologiczny, 1, 67–110.
Google Scholar

Rothschild, B. (2014). Ciało pamięta. Psychofizjologia traumy i terapia osób po urazie psychicznym, t. 1. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Rozpoznawanie spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych. Zalecenia opracowane przez interdyscyplinarny zespół polskich ekspertów (2020). Medycyna Praktyczna – Pediatria, 1 (wydanie specjalne).
Google Scholar

Skalec-Ruczyńska, A. (2023). Skala zjawiska przemocy jako przyczyny umieszczania dzieci w systemie pieczy zastępczej i rola opiekunów zastępczych w przezwyciężaniu jej konsekwencji. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 22(1), 75–100.
Google Scholar

Socha, R. (2012). Rodzina zbyt zastępcza. Polityka, 26.09.2012, 32.
Google Scholar

Statut Fundacji na Rzecz Dziecka i Rodziny FASCYNACJE (2022). Fundacja na Rzecz Dziecka i Rodziny FASCYNACJE (rps).
Google Scholar

Stopikowska, M. (2019). Dziecko ze Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) w szkole: propozycje dotyczące pracy opiekuńczo-wychowawczej i dydaktycznej. Studia i Badania Naukowe, 1, 19–30. DOI: https://doi.org/10.52934/eto.64
Google Scholar

Stopikowska, M. (2024–2025). Nietypowe rośliny owocowe. Fundacja FASCYNACJE, Facebook, posty. https://www.facebook.com/fundacjafascynacje (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar

Stopikowska, M. (2025a). Implikacje pedagogiczne badań nad BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego). Cz. 1: BDNF a rozwój człowieka. Problemy Opiekuńczo-wychowawcze, 6, 64–74. https://doi.org/10.71358/pow.2364 DOI: https://doi.org/10.71358/pow.2364
Google Scholar

Stopikowska, M. (2025b). Implikacje pedagogiczne badań nad BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego). Cz. 2: BDNF a prozdrowotny styl życia. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 10, 51–62. https://doi.org/10.71358/pow.2692 DOI: https://doi.org/10.71358/pow.2692
Google Scholar

Szwajca, K. (2022a). Międzygeneracyjny przekaz traumy. Część 1. Opis zjawiska, konceptualizacje. Psychiatria po Dyplomie, 4(19), 44–47.
Google Scholar

Szwajca, K. (2022b). Międzygeneracyjny przekaz traumy. Część 2. Mechanizmy i następstwa dla potomstwa. Psychiatria po Dyplomie, 5(19), 41–43.
Google Scholar

Szymańczak, J. (2016). Dzieci „odbierane” rodzicom – przyczyny umieszczania dzieci w pieczy zastępczej. Analizy Biura Analiz Sejmowych, 5. https://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/67A817D0006452B9C1257F9A0046A2E1/$file/Analiza_BAS_2016_141.pdf (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar

Taylor, C. (2020). Dzieci i młodzież ze zdezorganizowanym stylem przywiązania. Podejście mentalizowania w empatycznej opiece opartej na wiedzy o przywiązaniu i traumie. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Google Scholar

Van der Kolk, B. (2018). Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy. Czarna Owca.
Google Scholar

Wiaduch, A. (2023). Integracja sensoryczna. W: M. Stopikowska (red.), Dbam o dobro dziecko… Seksualność jest ważna. Konspekty szkoleń dla pieczy zastępczej. Fundacja na Rzecz Dziecka i Rodziny FASCYNACJE.
Google Scholar

Wiktorowicz-Sosnowska, M., Wołoszyn-Sokołowska, K., Luberacka-Gruca, J. (2012). Nieudane umieszczenia – wypadek przy pracy czy stałe zjawisko? Webinar z dn. 14.12.2021. Koalicja na Rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej. http://koalicja.org/reakcje-lancuchowe/webinar-nieudane-umieszczenia/ (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar

Włodarczyk, J., Makaruk, K., Michalski, P., Sajkowska, M. (2018). Ogólnopolska diagnoza skali i uwarunkowań krzywdzenia dzieci. Raport z badań. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. https://diagnozakrzywdzenia.pl/raport.pdf (dostęp: 26.06.2025).
Google Scholar