Dyskalkulia jako specyficzna trudność w uczeniu się matematyki

Janusz Nowak

doi:10.71358/pow.2604

Opublikowane: 2025-11-12

Tom 643 Nr 8 (2025)

Dyskalkulia jako specyficzna trudność w uczeniu się matematyki

Janusz Nowak

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/pow.2604

Abstrakt

W artykule została zaprezentowana sytuacja edukacyjna uczniów, którzy mierzą się ze specyficznymi trudnościami w nauce. W ostatnich latach liczba tych uczniów stale rośnie. Dzieci, które doświadczają takich trudności, powinny być szybko zdiagnozowane i objęte fachową pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Najmniej znaną dysfunkcją, z jaką przychodzi mierzyć się uczniom, jest dyskalkulia. Jest to przypadłość, obejmująca trudności związane z liczeniem i operacjami arytmetycznymi. Celem artykułu jest przybliżenie, na podstawie przeglądu literatury, problemu dyskalkulii, z jakim zmagają się każdego dnia uczniowie cierpiący na dyskalkulię. W pracy zaprezentowana została charakterystyka uczniów zmagających się z dyskalkulią, sposoby ich diagnozowania oraz zasady obowiązujące podczas weryfikowania ich osiągnięć, w tym również na egzaminach państwowych. Artykuł ma charakter przeglądowy, w którym uczniowie, ich opiekunowie oraz nauczyciele znajdą w jednym miejscu niezbędne informacje, które pozwolą na usprawnienie procesu kształcenia dzieci dotkniętych tą dysfunkcją.

Słowa kluczowe:

uczeń, matematyka, dysfunkcja, trudność, uczenie się

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Nowak, J. (2025). Dyskalkulia jako specyficzna trudność w uczeniu się matematyki . Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 643(8), 45–57. https://doi.org/10.71358/pow.2604

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bogdanowicz, M. (2011). Specyficzne trudności w uczeniu się czytania i pisania – dysleksja, dysortografia, dysgrafia. W: M.B. Pecyna (red.), Dysleksja rozwojowa fakt i tajemnica w diagnostyce psychologiczno-pedagogicznej (s. 15–59). Opole: Wydawnictwo WSZiA.
Google Scholar

British Dyslexia Association. (2001). Dyslexia, Dyscalculia and Mathematics. M01, Septem-ber.
Google Scholar

British Dyslexia Association. (2002a). Dyslexia and Mathematics. A Guide for Parents and Teachers. M02, April.
Google Scholar

British Dyslexia Association. (2002b). Mathematics and Dyslexia. E07, October.
Google Scholar

Cipora, K. (2015). Lęk przed matematyką z perspektywy psychologicznej i edukacyjnej. Edukacja, 1 (132), 139–150.
Google Scholar

CKE. (2025a). Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 31 stycznia 2025 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2024/2025.
Google Scholar

CKE. (2025b). Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 5 lutego 2025 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2024/2025.
Google Scholar

Devine, A., Hill, F., Carey, E., Szűcs, D. (2018). Cognitive and Emotional Math Problems Largely Dissociate: Prevalence of Developmental Dyscalculia and Mathematics Anxiety. Journal of Educational Psychology, 110(3), 431–444. https://doi.org/10.1037/edu0000222
Google Scholar

Gałecki, P. (2024). Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych DSM-5-TR. Wrocław: Edra Urban & Partner.
Google Scholar

Gruszczyk-Kolczyńska, E. (2013). Dziecko ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki. Przyczyny, diagnoza, zajęcia korekcyjno-wyrównawcze. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

ICD-11. (2019). International Classification of Diseases 11th Revision. The global standard for diagnostic health information. https://icd.who.int/en/ (dostęp: 2.09.2025)
Google Scholar

Košč, L. (1982). Psychologia i patopsychologia zdolności matematycznych. Warszawa: Wy-dawnictwo Radia i Telewizji.
Google Scholar

Kurczab, M., Tomaszewski, P. (2005). Dyskalkulia w pytaniach i odpowiedziach. Podstawowe informacje dla nauczycieli. Warszawa: Ars Mathematica.
Google Scholar

Landerl, K., Kaufmann, L. (2013). Dyskalkulia. Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Mihilewicz, S. (2005). Specyficzne trudności w uczeniu się matematyki – dyskalkulia rozwojowa. W: S. Mihilewicz (red.), Dziecko z trudnościami w rozwoju (s. 81–93). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Mind Match. (2023). Jak radzić sobie z trudnościami szkolnymi związanymi z dysleksją, dys-grafią i dyskalkulią? https://mindmatch.pl/porady/trudnosci-w-uczeniu-sie (dostęp: 20.04.2025).
Google Scholar

Oszwa, U. (2006). Zaburzenia rozwoju umiejętności arytmetycznych. Problemy diagnozy i terapii. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Oszwa, U. (2007). Dziecko z zaburzeniami rozwoju i zachowania w klasie szkolnej: vademecum nauczycieli i rodziców. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Oszwa, U. (2009). Psychologiczna analiza procesów operowania liczbami u dzieci z trudnościami w matematyce. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Oszwa, U. (2020). Lęk przed matematyką. Poglądy, badania, rozwiązania. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Pitala, M. (2007). Czy dziewięć jest większe od sześciu?. Psychologia w Szkole, 3(15), 61–68.
Google Scholar

Rojek–Socha, P. (2021). RPO interweniuje w sprawie maturzystów z dyskalkulią. https://www.prawo.pl/oswiata/rpo-interweniuje-w-sprawie-maturzystow-z-dyskalkulia,508452.html (dostęp: 25.04.2025).
Google Scholar

Rokita, D. (2022). Dyskalkulia rozwojowa. Wybrane problemy diagnostyczne. Kwartalnik Edukacyjny, 1–2(108–109), 52–66.
Google Scholar

Rozporządzenie. (2017). Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicz-nych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2017 r., poz. 532 z późn. zm.).
Google Scholar

Rozporządzenie. (2019). Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 373).
Google Scholar

RPO. (2020). CKE odpowiada RPO, jak oceniana jest matura z matematyki dla dyskalkulików. https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/cke-do-rpo-jak-oceniana-jest-matura-z-matematyki-dla-dyskalkulikow (dostęp: 2.05.2025).
Google Scholar

RPO. (2024). Jak osoby z dyskalkulią radzą sobie na maturze z matematyki. Pytania RPO – odpowiedź CKE. https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-uczniowie-dyskalkulia-matura-matematyka-zdawalnosc-cke (dostęp: 2.05.2025).
Google Scholar

Sillamy, N. (2002). Słownik psychologiczny. Katowice: Książnica.
Google Scholar

Szkolak-Stępień, A. (2017). Nauczyciele wczesnej edukacji wobec problemu diagnozowania specyficznych trudności w uczeniu się. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP.
Google Scholar

Ustawa (1991). Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2018 r., poz. 1457, 1560, 1669 i 2245).
Google Scholar

Ustawa (2016). Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r., poz. 996, 1000, 1290, 1669 i 2245).
Google Scholar