Zjawisko seksualizacji i autoseksualizacji dziewcząt jako wyzwanie dla szkolnej profilaktyki

Aneta Sylwia Baranowska

doi:10.71358/pow.2601

Opublikowane: 2025-11-12

Tom 643 Nr 8 (2025)

Zjawisko seksualizacji i autoseksualizacji dziewcząt jako wyzwanie dla szkolnej profilaktyki

Aneta Sylwia Baranowska

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/pow.2601

Abstrakt

W artykule zaprezentowano problematykę seksualizacji i autoseksualizacji dziewcząt, które stanowią coraz powszechniejsze zjawiska, destrukcyjnie wpływając na funkcjonowanie adolescentek, w tym na odbiór przez nich własnego ciała i podejmowane przez nie aktywności. W związku z tym zagadnieniem niezwykle istotnym staje się ograniczanie ich negatywnych skutków. W tekście dokonano przeglądu literatury i badań dotyczących omawianego zagadnienia, a także analizy wybranych przekazów medialnych, w których nadmiernie podkreślono seksualność kobiet i dziewcząt. Przestawiono również propozycje działań profilaktycznych możliwych do prowadzenia w szkole, mających na celu zwrócenie uwagi na problem seksualizacji i autoseksualizacji oraz minimalizowanie ich konsekwencji.

Słowa kluczowe:

seksualizacja, autoseksualizacja, adolescentki, mass media, profilaktyka

Inne teksty tego samego autora

Aneta Sylwia Baranowska, Dziecko cudzoziemskie w polskiej szkole podstawowej. Studium przypadku , Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze: Tom 616 Nr 1 (2023)
Aneta Sylwia Baranowska, Przygotowanie uczniów do funkcjonowania w środowisku zróżnicowanym kulturowo , Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze: Tom 574 Nr 9 (2018)
Aneta Sylwia Baranowska, The preparation of pupils for functioning in a culturally diverse environment , Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze: Tom 574 Nr 9 (2018)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Baranowska, A. S. (2025). Zjawisko seksualizacji i autoseksualizacji dziewcząt jako wyzwanie dla szkolnej profilaktyki . Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 643(8), 3–18. https://doi.org/10.71358/pow.2601

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

APA Task Force on the Sexualization of Girls. (2007). Report of the APA Task Force on the Sexualization of Girls. Washington: American Psychological Association.
Google Scholar

Baranowska, A. (2014). Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży. O konieczności realizacji wychowania seksualnego w szkole. Katecheta, 6(421), 13–22.
Google Scholar

Borzucka-Sitkiewicz, K. (2009). Edukacja seksualna. W: E. Syrek (red.), Edukacja zdrowotna (s. 153–172). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Choi, D., Lee, H. (2022). The relationship between self-sexualization and sexually objectified experience. International Textile and Apparel Association Annual Conference Proceedings, 79(1), 1–4. https://doi.org/10.31274/itaa.15875
Google Scholar

Chua, T.H.H., Chang, L. (2016). Follow me and like my beautiful selfies: Singapore teenage girls’ engagement in self-presentation and peer comparison on social media. Computers in Human Behavior, 55(Part A), 190–197. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.09.011
Google Scholar

Czajeczny, D. (2023). Podejmowanie decyzji seksualnych. Zielona Góra: Wydawnictwo Fundacji Nie widać po mnie.
Google Scholar

Daniels, E.A. (2016). Sexiness on social media: The social costs of using a sexy profile photo. Sexualization. Media & Society, 2(4), 1–10. https://doi.org/10.1177/2374623816683522
Google Scholar

Dobosz, D. (2019). Seksualizacja dzieciństwa: wybrane aspekty. Problemy Wczesnej Edukacji, 4, 125–134. https://doi.org/10.26881/pwe.2019.47.12
Google Scholar

Flatow, E. (2010). Profilaktyka ryzykownych zachowań seksualnych dorastającej młodzieży: modele, strategie i uwarunkowania efektywności działań. Lider, 5, 3–8.
Google Scholar

Gill, R. (2012). Media, empowerment and the ‚sexualization of culture’ debates. Sex Roles: A Journal of Research, 66(11–12), 736–745. https://doi.org/10.1007/s11199‑011‑0107‑1
Google Scholar

Grzelak, S. (2007). Seksualizacja. Świat Problemów, 6, 26–30.
Google Scholar

Jackson, S., Vares, T. (2015). Too many bad role models for us girls: Girls, female popcelebrities, and ‘sexualization’. Sexualities, 18(4), 480–489. https://doi.org/10.1177/1363460714550905
Google Scholar

Jang, E., Lee, M. (2013). Korean high school student’s perceptions of sexual harassment: The effects of victim’s clothing, behavior, and respondent’s gender. International Journal of Human Ecology, 14, 57–69. https://doi.org/10.6115/ijhe.2013.14.1.57
Google Scholar

Jankowiak, B.A. (2017). Zachowania ryzykowne współczesnej młodzieży. Studium teoretyczno-empiryczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Jasielska, A., Maksymiuk, R. (2017). Skuteczność działań marketingowych wykorzystujących seksualizację wizerunku dziewczynek w promowaniu produktów dla dzieci. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 3(16), 119–138.
Google Scholar

Jąderek, I. (2022). Zdrowie seksualne młodzieży – wybrane zagadnienia. W: M. Czerwiński (red.), Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Google Scholar

Johnson, K., Yu, U. (2021). A Narrative Critical Review of Research on Self-Sexualization. Clothing and Textiles Research Journal, 20(10), 1-15. https://doi.org/10.1177/0887302X21100
Google Scholar

Kempińska, U., Malinowski, J. (2023). Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży jako problem ogólnoświatowy – przyczyny, skutki i zapobieganie. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 2, 3–15. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.2872
Google Scholar

Kurdybacha, B. (2005). Rola mass mediów w kształtowaniu obyczajowości seksualnej. Pedagogika Społeczna, 1, 115–124.
Google Scholar

Lange, R. i in. (2023). Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców. Warszawa: NASK_PIB.
Google Scholar

Lange, R., Błażej, M., Konopczyński, F., Ładna, A. (2022). Nastolatki wobec pornografii cyfrowej Trajektorie użytkowania. Raport z badań ogólnopolskich NASK-BIP. Warszawa: NASK-BIP.
Google Scholar

Littauer, R. (2017). Female Sexualization: A Cultural Glass Ceiling. Pepperdine Journal of Communication Research, 5, 37–40.
Google Scholar

Makaruk, K., Włodarczyk, J., Michalski, P. (2017). Kontakt dzieci i młodzieży z pornografią. Raport z badań. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Google Scholar

McNair, B. (2004). Seks, demokratyzacja pożądania i media, czyli kultura obnażania. Warszawa: Muza.
Google Scholar

Melosik, Z. (2010). Tożsamość, ciało i władza w kulturze instant. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Messineo, M.J. (2008). Does advertising on Black Entertainment Television portray more positive gender representations compared to broadcast networks? Sex Roles: A Journal of Research, 59(9–10), 752–764. https://doi.org/10.1007/s11199-008-9470-y
Google Scholar

Puzio, M. (2024). Prawda o edukacji seksualnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
Google Scholar

Ramsey, L., Horan, A. (2018). Picture this: Women's self-sexualization in photos on social media. Personality and Individual Differences, 133, 85–90. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.06.022
Google Scholar

Rollero, C., De Piccoli, N. (2017). Self-Objectification and Personal Values. An Exploratory Study. Frontiers in Psychology, 8. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01055
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U.2025 poz. 382).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2025 poz. 378).
Google Scholar

Singh, K. (2015). Cosmetic Surgery in Teenagers: To Do or Not to Do. Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery, 1(8), 57–59.
Google Scholar

Skibińska, M., Wiśniewska-Nogaj, L. (2022). Problem uprzedmiotowienia w przekazach medialnych w kontekście wybranych aspektów psychospołecznego funkcjonowania młodych kobiet. Forum Oświatowe, 1(67), 23–40. https://doi.org/10.34862/fo.2022.2
Google Scholar

Slater, A., Tiggemann, M. (2002). A test of objectification theory in adolescent girls. Sex Roles, 46, 343–349.
Google Scholar

Smith, J.K., Liss, M., Erchull, M., Kelly, C.M., Adragna, K., Baines, K. (2018). The relationship between sexualized appearance and perceptions of women’s competence and electability. Sex Roles, 79, 671–682. https://doi.org/10.1007/s11199-018-0898-4
Google Scholar

Speno, A.G., Stevens Aubrey, J.L. (2018). Sexualization, Youthification, and Adultification: A Content Analysis of Images of Girls and Women in Popular Magazines. Journalism and Mass Communication Quarterly, 95(3), 625–646. https://doi.org/10.1177/1077699017728918
Google Scholar

Stadnik, K., Wójtewicz, A. (2009). Anielice czy diablice. Dziewczęta w szponach seksualizacji i agresji w perspektywie socjologicznej. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Stankiewicz, J.M., Rosselli, F. (2008). Women as sex objects and victims in print advertisements. Sex Roles: A Journal of Research, 58(7–8), 579–589. https://doi.org/10.1007/s11199-007-9359-1
Google Scholar

Stelmach, B. (2020). Psychiczno-moralne i społeczne skutki pornografii. Teologia i Moralność, 1(15), 121–134. https://doi.org/10.14746/tim.2020.27.1.08
Google Scholar

Stuart, J., Kurek, A. (2019). Looking hot in selfies: Narcissistic beginnings, aggressive outcomes? International Journal of Behavioral Development, 43(6), 500–506. https://doi.org/10.1177/0165025419865621
Google Scholar

Suszyńska, K., Sobolewska, E., Kulik T., Pacian A. (2014). Problemy medyczne, pedagogiczne i społeczne funkcjonowania osób z zaburzeniami odżywiania. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 3(20), 235–240. https://doi.org/10.5604/20834543.1124649
Google Scholar

Świątek, B. (2013). Rodzina jako ogniwo profilaktyki szkolnej. Pedagogika Rodziny, 3(1), 173–185.
Google Scholar

Trojanowska, P. (2014). Seksualizacja dzieci i młodzieży – przyczyny, przejawy, konsekwencje i propozycje przeciwdziałania. Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania i Praktyka, 2(13), 55–78.
Google Scholar

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. 2017 poz. 59).
Google Scholar

Waszyńska, K., Zielona-Jenek, M. (2016). Zjawisko seksualizacji jako wyzwanie dla współczesnej edukacji. Studia Edukacyjne, 39, 351–375.
Google Scholar

Woźniak-Czech, E. (2023). Barbie – od przedmiotu do rzeczy. Przestrzenie Teorii, 40, 225–247. https://doi.org/10.14746/pt.2023.40.12.
Google Scholar

Załęska, A., Miotk, A. (2025). Korzystanie z internetu przez dzieci i młodzież w Polsce. W: M. Bigaj, K. Ciesiołkiewicz, K. Mikulski, A. Miotk, J. Przewłocka, M. Rosa, A. Załęska (red.), Raport monitoringu obecności dzieci i młodzieży w internecie (s. 30–50). Warszawa: Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15.
Google Scholar

Zielona-Jenek, M. (2017). Seksualizacja – definicje, polemiki i próba rekonceptualizacji, Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 3(16), 9–36.
Google Scholar

Netografia:
Google Scholar

Fagata (2023). Bandycka jazda https://www.youtube.com/watch?v=EssaGhC29zo
Google Scholar

Ferrari, R. (2009). Ona by tak chciała https://www.youtube.com/watch?v=LCcIx6bCcr8
Google Scholar

Program „Archipelag Skarbów” https://program.archipelagskarbow.eu/index.php/o-programie-as (dostęp: 5.09.2025).
Google Scholar

Reklama Black Energy: https://contentorganica.pl/czy-seks-sprzedaje-wykorzystanie-sexu-w-marketingu/
Google Scholar

Filmografia:
Google Scholar

American Pie, reż. C. Weitz, P. Weitz, USA, 1999. Universal Pictures
Google Scholar

365 dni, reż. B. Białowąs, T. Mandes, Polska 2020. Ekipa Sp. z o.o. Future Space Next Film TVN.
Google Scholar

Pięćdziesiąt twarzy Greya, reż. S. Taylor-Johnson, USA 2015. Focus Features Michael De Luca Productions Trigger Street Productions.
Google Scholar

Dziewczyny z Dubaju, reż. M. Sadowska, Polska 2021. Dorota Rabczewska, Emil Stępień
Google Scholar

Love Island, Polsat, 2019–2024.
Google Scholar

Kraina Lodu, reż. C. Buck, J. Lee, USA 2013. Walt Disney Animation Studios i Walt Disney Pictures.
Google Scholar

Merida Waleczna, reż. M. Andrews, B. Chapman, USA 2012. Pixar Animation Studios i Walt Disney Pictures.
Google Scholar