Środowisko dziecka a uwarunkowania rozwoju i zaburzeń mowy

Dorota Lipiec; Agnieszka Jedlińska

Opublikowane: 2025-07-17

Tom 630 Nr 5 (2024)

Środowisko dziecka a uwarunkowania rozwoju i zaburzeń mowy

Dorota Lipiec

, Agnieszka Jedlińska

Abstrakt

W artykule przedstawiono środowiskowe uwarunkowania rozwoju mowy oraz wybrane formy zaburzeń mowy, powstających w wyniku niewłaściwego oddziaływania najbliższego otoczenia dziecka. Zawarto tu także wskazówki dotyczące sposobów wspomagania rozwoju mowy przeznaczone dla rodziców i opiekunów małych dzieci. Przyjmuje się, że właściwe oddziaływania środowiska stanowią jeden z niezbędnych czynników umożliwiających nabywanie umiejętności językowych. Istotą mowy jest kontakt interpersonalny, który wymaga aktywnego nadawcy, odbiorcy oraz jednolitego, zrozumiałego dla obu stron kodu. Jeżeli jedna ze stron unika aktywności lub posługuje się „nieprawidłowym” kodem, druga ze stron dostraja się tracąc motywację do mówienia lub przyswajając nieprawidłowe wzorce mowy. Odziaływanie najbliższego środowiska dziecka będzie zatem miało znaczący wpływ na możliwość prawidłowego rozwoju mowy oraz zapobieganie wystąpieniu zaburzeń mowy o środowiskowej etiologii.

Słowa kluczowe:

rodzina, środowisko dziecka, rozwój mowy, środowiskowe zaburzenia mowy, wspomaganie rozwoju mowy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Lipiec, D., & Jedlińska, A. (2025). Środowisko dziecka a uwarunkowania rozwoju i zaburzeń mowy. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 630(5), 3–15. Pobrano z https://czasopisma.aps.edu.pl/index.php/pow/article/view/2312

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Demel, G. (1996). Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Dysarz, Z. (2003). Mowa dziecka a więzi uczuciowe w rodzinie. Bydgoszcz: Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego.
Google Scholar

Emiluta-Rozya, D. (2007). Opóźniony rozwój mowy a opóźnienie rozwoju mowy. Poradnik Językowy, 8, 54–65.
Google Scholar

Emiluta-Rozya, D., Lipiec, D. (2021). Zaburzenia artykulacji – przyczyny, symptomatologia, klasyfikacje. W: U. Mirecka, A. Domagała (red.), Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna. T. 1: Rozwój sprawności językowych. Podstawowe problemy logopedyczne (s. 330–363). Gdańsk:
Google Scholar

Wydawnictwo Harmonia Universalis, Wydawnictwo UG.
Google Scholar

Emiluta-Rozya, D., Lipiec, D., Więcek-Poborczyk, I. (2020). Zaburzenia komunikacji niewerbalnej i werbalnej u dzieci z ASD – porównanie z normatywnym rozwojem komunikacji społecznej. W: J. Kwasiborska-Dudek, D. Emiluta-Rozya (red.), Diagnoza i terapia logopedyczna małego dziecka z zaburzeniem ze spektrum autyzmu (ASD) (s. 51–88). Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, Wydawnictwo UG.
Google Scholar

Gacka, E. (2019). Podejście interakcyjne rodzic-dziecko w terapii opóźnień rozwoju mowy. Logopedia, 48–1, 271–286.
Google Scholar

Jauer-Niworowska, O., Emiluta-Rozya, D. (2021). Logopedyczne i psychologiczne aspekty diagnozowania zaburzeń mowy. Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Jedlińska, A., Lipiec, D. (2020). Między wsparciem a pomocą – współpraca asystenta rodziny z logopedą. Praca Socjalna, 3, 5–23.
Google Scholar

Kaczmarek, L. (1966). Nasze dziecko uczy się mowy. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
Google Scholar

Kania, J.T. (1982). Szkice logopedyczne. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Krauze-Sikorska, H. (2016a). Determinanty indywidualne i środowiskowe jako źródła układu ryzyka opóźnień i zaburzeń w rozwoju małego dziecka. W: H. Krauze-Sikorska, K. Kuszak, G. Rura, K. Sadowska (red.), Dziecko do lat trzech w systemie opieki i edukacji. Źródła wsparcia i zagrożeń (s. 131–154). Poznań: Wydawnictwa Naukowe UAM.
Google Scholar

Krauze-Sikorska, H. (2016b). Dziecko z opóźnieniami i zaburzeniami w rozwoju na drodze ku samodzielności – zadania wczesnej interwencji. W: H. Krauze-Sikorska, K. Kuszak, G. Rura, K. Sadowska (red.), Dziecko do lat trzech w systemie opieki i edukacji. Źródła wsparcia i zagrożeń (s. 261–282). Poznań: Wydawnictwa Naukowe UAM.
Google Scholar

Kuszak, K. (2016). Małe dziecko w środowisku dorosłych. O budowaniu pozytywnej więzi z opiekunem. W: H. Krauze-Sikorska, K. Kuszak, G. Rura, K. Sadowska (red.), Dziecko do lat trzech w systemie opieki i edukacji. Źródła wsparcia i zagrożeń (s. 71–94). Poznań: Wydawnictwa Naukowe UAM.
Google Scholar

Lipiec, D., Więcek-Poborczyk, I. (2021). Nienormatywne dźwiękowe realizacje fonemów języka polskiego u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. W: U. Mirecka, A. Domagała (red.), Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna. T. 1: Rozwój sprawności językowych. Podstawowe problemy logopedyczne (s. 88–121). Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, Wydawnictwo UG.
Google Scholar

Milewski, S. (2016). Logopedyczne aspekty językowego kontaktowania się dorosłych z małymi dziećmi. W: K. Kaczorowska-Bray, S. Milewski (red.), Wczesna interwencja logopedyczna (s. 141–161). Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Podgórska-Jachnik, D. (2016). Specyfika wczesnego wspomagania rozwoju i wczesnej interwencji logopedycznej w pracy z dziećmi z uszkodzonym słuchem. W: K. Kaczorowska-Bray, S. Milewski (red.), Wczesna interwencja logopedyczna (s. 459–496). Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Porayski-Pomsta, J. (2015). O rozwoju mowy dziecka. Dwa studia. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Google Scholar

Rura, G. (2016). Obszary opieki nad małym dzieckiem. Praktyczna realizacja założeń ustawy o opiece nad dziećmi do lat trzech. W: H. Krauze-Sikorska, K. Kuszak, G. Rura, K. Sadowska (red.), Dziecko do lat trzech w systemie opieki i edukacji. Źródła wsparcia i zagrożeń (s. 45–70). Poznań: Wydawnictwa Naukowe UAM.
Google Scholar

Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. (Dz.U. z 2020 r. poz. 326, 568, 1747).
Google Scholar