Społeczne i prawno-organizacyjne aspekty tworzenia pracowni technicznej w szkole

Jan Amos Jelinek; Agnieszka Pawlak

doi:10.71358/pow.1841

Opublikowane: 2025-06-10

Tom 639 Nr 4 (2025)

Społeczne i prawno-organizacyjne aspekty tworzenia pracowni technicznej w szkole

Jan Amos Jelinek

, Agnieszka Pawlak

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.71358/pow.1841

Abstrakt

Obecność pracowni technicznych w szkołach podstawowych jest rekomendowana w zapisach podstaw programowych (2017, 2024). Nie istnieją jednak szczegółowe wytyczne, jak te pracownie powinny wyglądać. W artykule przedstawiamy wyniki dociekania, jakie są ramy prawne i zalecenia metodyczne zakładania pracowni – czym powinien kierować się dyrektor, by wyposażyć pracownię techniczną w szkole podstawowej tak, by była funkcjonalna i bezpieczna. Artykuł interpretuje prawo oświatowe, a także zawiera wnioski z rozporządzeń i informacje uzyskane z korespondencji z różnymi instytucjami. Postulujemy konieczność opracowania jasno sformułowanych kryteriów tworzenia pracowni technicznych w szkołach. Zauważamy, że coraz bardziej dojmujące zjawisko niezaradności technicznej dorosłych może być efektem zaniedbań w zakresie edukacji technicznej na poziomie szkoły podstawowej.

Słowa kluczowe:

edukacja techniczna, pracownia techniczna, wymogi prawno-organizacyjne, funkcjonalny analfabetyzm techniczny

Inne teksty tego samego autora

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Jelinek, J. A., & Pawlak, A. (2025). Społeczne i prawno-organizacyjne aspekty tworzenia pracowni technicznej w szkole. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 639(4), 3–16. https://doi.org/10.71358/pow.1841

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Affolter, F. (1997). Spostrzeganie, rzeczywistość, język. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Ambroziewicz, W. (1964). Władysław Przanowski i jego dzieło. Warszawa: PZWS.
Google Scholar

Borgensztajn, J. (2019). Lubię technikę. Program nauczania techniki dla szkoły podstawowej. Warszawa: ORE.
Google Scholar

Bożek, A. (2008). Bezradność nauczycieli techniki i informatyki wobec zagrożeń szkolnych. Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis, Folia 52, 11–20. Brzezińska, A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Google Scholar

Drejer, F. (2010). Wychowanie do techniki dzieci w młodszym wieku szkolnym. Jelenia Góra: Wydawnictwo Naukowe Kolegium Karkonoskiego.
Google Scholar

Franus, E. (2000). Wielkie funkcje technicznego intelektu. Struktura uzdolnień technicznych. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Google Scholar

Jelinek, J.A. (2017). Poznawanie zjawisk fizycznych na ekranie komputera przez uczniów II klasy szkoły podstawowej. Edukacja Biologiczna i Środowiskowa, 4, 54–60.
Google Scholar

Jelinek, J.A. (2018). Dziecko konstruktorem. Rozwijanie zadatków uzdolnień technicznych u dzieci przedszkolnych i uczniów klasach I–III. Kraków: Wydawnictwo CEBP.
Google Scholar

Jelinek, J.A. (2019). Edukacja techniczna małych dzieci. Edukacja – Technika – Informatyka, 2(28), 110–115. https://doi.org/10.15584/eti.2019.2.15
Google Scholar

Jelinek, J.A. (2022). Rozwiązywanie problemu technicznego przez uczniów 8-letnich. Ustalenie wadliwego elementu w obwodzie zamkniętym. Edukacja Biologiczna i Środowiskowa, 2(78), 96–117. https://doi.org/10.24131/3247.220206
Google Scholar

Jelinek, J.A. (2024a). Nowe spojrzenie na edukację techniczną najmłodszych. Meritum, 2(73), 28–33.
Google Scholar

Jelinek, J.A. (2024b). O konieczności przywrócenia majsterkowania w przedszkolu. Ruch Pedagogiczny, 1–2, 9–20.
Google Scholar

Jelinek, J.A., Wrótniak, J. (2021). Domowa edukacja techniczna w opinii przyszłych nauczycieli. W: K. Chałas, M. Buk-Cegiełka (red.), Funkcjonowanie szkoły i jej podmiotów wobec wyzwań cywilizacyjnych – teoria, badania, projektowanie zmian, t. 1 (s. 145–160). Lublin: Wydawnictwo Muzyczne Polihymnia.
Google Scholar

Kurcz, I. (1977). Czynność uczenia się. W: T. Tomaszewski (red.), Psychologia (s. 283–284). Warszawa: PWN.
Google Scholar

Lewandowska, W. (2019). Technika uczy, praktyka doskonali. Program nauczania techniki dla szkoły podstawowej. Warszawa: ORE.
Google Scholar

Ludwiczak, D. (1978). Praca-technika w klasach I–III. Przewodnik metodyczny. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

McCloskey, M. (1983). Intuitive physics. Scientific American, 248(4), 122–130. https://doi.org/10.1038/scientificamerican0483-122
Google Scholar

Mika, P. (2023). Wykorzystanie prac ręcznych w rozwijaniu postawy twórczej u dzieci – zastosowanie w praktyce edukacyjnej. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 10, 21–30. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.3029
Google Scholar

Mrożkiewicz, J. (1985). Kształcenie ogólnotechniczne w nauczaniu początkowym. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Nazar, J. (1975). Kształtowanie zainteresowań technicznych dzieci i młodzieży. Warszawa: Instytut Wydawniczy CRZZ.
Google Scholar

Noga, H., Pytel, K. (2011). Geneza kształcenia technicznego. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, Studia Technica IV, Folia 85, 103–111.
Google Scholar

Pochanke, H. (1988). Podstawy nauczania pracy-techniki. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Poddjakow, N.N. (1983). Myślenie przedszkolaka. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Popek, S.L. (2016). Mechanizmy aktywności twórczej człowieka w świetle interakcyjnej teorii psychologicznej. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Paedagogia-Psychologia, Sectio J, 29(3), 7–32. https://doi.org/10.17951/j.2016.29.3.7
Google Scholar

Przyłuski, J. (1906). Roboty piłkowe (slojd). Warszawa: Druk Akcyjnego Towarzystwa Wydawniczo-Drukarskiego „Wiek”.
Google Scholar

Ravanis, K. (2021). The physical sciences in early childhood education: Theoretical frameworks, strategies and activities. Journal of Physics Conference Series, 1796, 12092. 10.1088/1742-6596/1796/1/012092
Google Scholar

Skiba, M. (2015). Zajęcia techniczne w edukacji wczesnoszkolnej. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 3(37), 92–95. Strzemeska, J., Weryho, M. (1895). Wychowanie przedszkolne. Warszawa: Nakładem T. Paprockiego i S-ki.
Google Scholar

Szuman, S. (1955). Rola działania w rozwoju umysłowym małego dziecka. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, PAN.
Google Scholar

Thorbjörnsson, H. (2006). Swedish educational sloyd – An international success. Journal of Research in Teacher Education, 11, 10–33.
Google Scholar

Twenge, J.M. (2024). Pokolenia. Sopot: Wydawnictwo Smak Słowa.
Google Scholar

Weryho, M. (1907). Jak zająć dzieci w wieku przedszkolnym. Warszawa: Nakład Gebethnera i Wolffa.
Google Scholar

Wieczorek-Płochocka, W. (2023). Wychowanie do techniki. Zajęcia techniczne w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Józefów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi.
Google Scholar

Wojciechowski, J. (1990). Zbliżamy dzieci przedszkolne do techniki. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Wojnarowicz, F. (1927). Nauczanie robót z drewna. Kurs niższy. Warszawa–Łódź: Nakładem Naszej Księgarni.
Google Scholar

Zajda, K., Lipina, S. (1984). Wychowanie techniczne w przedszkolu. Warszawa: WSiP. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 marca 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2024 poz. 416).
Google Scholar

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 marca 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy Prawo oświatowe (Dz.U. 2024 poz. 737).
Google Scholar

Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 września 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. 2020 poz. 1604 z późn. zm.).
Google Scholar

Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 z późn. zm.).
Google Scholar

Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. 2003 nr 6 poz. 69 z późn. zm.).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm.).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego (Dz.U. 1999 nr 14 poz. 129 z późn. zm.).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. 2019 poz. 991 z późn. zm.).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego, kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół oraz kształcenia w profilach w liceach profilowanych (Dz U. 2001 nr 61 poz. 625 z późn. zm.). Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. 2012 poz. 977 z późn. zm.).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2024 poz. 996).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844 z późn. zm.).
Google Scholar

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59).
Google Scholar

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm.). Instytut Nadzoru Technicznego. https://instytut-nadzoru.pl/ (dostęp: 1.12.2024).
Google Scholar

Klamecka, O. (2025). Wolą wydać ponad 6 tyś. zł, niż zająć się tym sami. Generacja Zero Napraw?
Google Scholar

Interia. Kobieta. https://kobieta.interia.pl/zycie-i-styl/news-wola-wydac-ponad-6-tys-zl-nizzajac-sie-tym-sami-generacja-z,nId,7892793 (dostęp: 17.01.2025).
Google Scholar

Machnacz, E., Wojsz, A., Kolawczyk, Z., Rybiński, M., Lew-Starowicz, R., Odziemski, R. (2023). Raport z badania pilotażowego Laboratoria przyszłości z perspektywy szkoły. Fundacja EedTech Poland. https://edtechpoland.pl/publikacja/raport-z-badania-pilotazowego-laboratoriaprzyszlosci-z-perspektywy-szkoly/ (dostęp: 10.04.2025).
Google Scholar