Zawodowe rodzicielstwo zastępcze – (nie)atrakcyjność na rynku pracy

Marzena Ruszkowska

doi:10.71358/ezu.2238

Opublikowane: 06-06-2025

Nr 9 (2024)

Zawodowe rodzicielstwo zastępcze – (nie)atrakcyjność na rynku pracy

Marzena Ruszkowska

Dział: V. Pedagogika i psychologia w inter- i subdyscyplinarnych kontekstach

https://doi.org/10.71358/ezu.2238

Abstrakt

Ważny element systemu pieczy zastępczej stanowią zawodowe rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka przeznaczone są bowiem m.in.: dla licznych rodzeństw, dzieci z niepełnosprawnościami, dzieci niedostosowanych społecznie, małoletnich matek z dziećmi. Widoczny jest ciągły spadek ich liczebności pomimo rosnącego zapotrzebowania na tę formę opieki. Warto się zatem przyjrzeć warunkom pracy oferowanym opiekunom zastępczym prowadzącym w/w formy i ich atrakcyjności na rynku pracy. Publikacja powstała na podstawie analizy materiałów źródłowych dotyczących problematyki rodzinnej pieczy zastępczej, analizy danych statystycznych i regulacji prawnych. Z analiz wynika, iż opiekunom oferuje się niskie wynagrodzenie w ramach umów cywilno-prawnych za pracę 24 godziny na dobę, nie mają oni możliwości realnego wypoczynku, brakuje odpowiedniego wsparcia zarówno samych opiekunów jak i ich podopiecznych przejawiających liczne problemy i trudności, z którymi na co dzień muszą się mierzyć sami opiekunowie. Zdecydowanie nie pomaga również brak szacunku społecznego i społecznego zrozumienia dla roli rodzicielstwa zastępczego.

Słowa kluczowe:

piecza zastępcza, rynek pracy, zawodowe rodzicielstwo zastępcze

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Ruszkowska, M. (2025). Zawodowe rodzicielstwo zastępcze – (nie)atrakcyjność na rynku pracy. Edukacja Zawodowa I Ustawiczna, (9), 529–540. https://doi.org/10.71358/ezu.2238

Cited by / Share

Bibliografia

Basiaga, J. (2015). Czynniki utrudniające funkcjonowanie zawodowych rodzin zastępczych. Polityka Społeczna, nr 1, 24-30.
Google Scholar

Dąbrowska - Jabłońska, I. (2014). Rodzicielstwo zastępcze w kontekście standardów europejskich. W: J. Brągiel, B. Górnicka (red.), Rodzicielstwo w sytuacji dezorganizacji rodziny i możliwości wspomagania rodziców (s.187-190). Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar

Gajewska, G. (2006). O profesjonalizacji rodziców zastępczych. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, nr 6, 19-24.
Google Scholar

Główny Urząd Statystyczny. (2023). Piecza zastępcza w 2022 roku, Pobrano 10.11.2024 z: https://stat.gov.pl/obszarytematyczne/dzieci-i-rodzina/dzieci/piecza-zastepcza-w-2022-roku,1,7.html
Google Scholar

GUS (2024). Mały rocznik statystyczny. Pobrano 09.11.2024 z: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/maly-rocznik-statystyczny-polski-2024,1,26.html
Google Scholar

Harewska, N., Gajewska, G. (2022). Profesjonalizacja rodzinnej pieczy zastępczej. Teoria a praktyka. Wydawnictwo Impuls.
Google Scholar

Jan Paweł II (1981). Adhortacja Apostolska Familiaris Consortio Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów, kapłanów i wiernych całego kościoła katolickiego. O zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym. https://kodr.pl/wp-content/uploads/2017/03/familiaris_consortio.pdf
Google Scholar

Jan Paweł II (1999). Posynodalna adhortacja apostolska „Christifideles Laici” Ojca Świętego Jana Pawła II. O powołaniu i misji świeckich w kościele i w świecie dwdzieścia lat po Soborze Watykańskim II. Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej.
Google Scholar

Kolankiewicz, M. (2013). Zmiany w rodzinnych domach dziecka. W: M. Kolankiewicz, B. M. Nowak (red.), Rodzinne domy dziecka. W stronę rozwoju kompetencji (s. 27-44). Pedagogium.
Google Scholar

Łuczyński, A. (2007). Rodzinne domy dziecka jako efektywna forma opieki całkowitej nad dziećmi osieroconymi. W: J. Kuźma (red.), Opieka i wychowanie dzieci sierocych w Polsce (s. 121-136). Oficyna Wydawnicza AFM.
Google Scholar

Masalska-Szymanek, W. (2012). Rodziny zastępcze zawodowe specjalistyczne – od szkolenia do praktyki. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 2(1), 31-34.
Google Scholar

Matejek, J. (2020). Rodzinna piecza zastępcza. Teoretyczne aspekty funkcjonowania rodzin zastępczych. Wydawnictwo UP.
Google Scholar

Matejek, J. (2023). Rodzicielstwo zastępcze – zawód czy pasja pomagania? Wybrane aspekty funkcjonowania rodzinnej pieczy zastępczej. Szkoła-Zawód-Praca, nr 26, 17-30. https://doi.org/10.34767/SZP.2023.02.01
Google Scholar

NIK (2020). Opieka nad dziećmi w pogotowiach opiekuńczych i rodzinnych. Informacja o wynikach kontroli. Departament Pracy, Spraw Społecznych i Rodziny. Pobrano 14.11.2024 z: https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/kontrola,20407.html
Google Scholar

NIK (2024). Deinstytucjonalizacja-pieczy-zastepczej. Pobrano 09.11.2024 z: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/deinstytucjonalizacji-pieczy-zastepczej.html
Google Scholar

Ogólnoeuropejskie wytyczne dotyczące przejścia od opieki instytucjonalnej do opieki świadczonej na poziomie lokalnych społeczności. Wytyczne w zakresie wdrażania i wspierania trwałego przejścia od opieki instytucjonalnej do alternatywnych rozwiązań rodzinnych i opieki świadczonej na poziomie lokalnych społeczności w przypadku dzieci, osób niepełnosprawnych, osób mających problemy ze zdrowiem psychicznym oraz osób starszych w Europie (2012). Belgia.
Google Scholar

Racław, M. (2017). Zinstrumentalizowane rodzicielstwo. Rodziny zastępcze – między usługą a odruchem serca. Perspektywa socjologiczna. Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit“.
Google Scholar

Racław, M. (2019). Rodziny zastępcze jako usługa: narracje usługowe i jej społeczne konsekwencje. Polityka Społeczna, 2, 23-28.
Google Scholar

Ruszkowska, M. (2013). Rodzina zastępcza jako środowisko opiekuńczo-wychowawcze. CRZL.
Google Scholar

Ruszkowska, M. (2019). Rodziny pomocowe – „martwy zapis“ w ustawie czy realna pomoc pieczy rodzinnej. Zeszyty Pracy Socjalnej, 1, 13-22. https://doi:org/10.4467/24496138ZPS.19.002.10750
Google Scholar

Ruszkowska, M. (2022). Instytucjonalna piecza zastępcza wobec zdolnych podopiecznych. Akademia Bialska Nauk Stosowanych im. Jana Pawła II.
Google Scholar

Ruszkowska, M., Zmysłowska, M., Broża P., Hauser A. (2024). Raport Rodzicielstwo Zastępcze w Polsce. Wyzwania i Rozwiązania. Fundacja Happy Kids. https://www.happykids.org.pl/wp-content/uploads/2024/03/RAPORT_RODZICIELSTWO_ZASTEPCZE_HAPPY_KIDS_2024.pdf
Google Scholar

Skalec, A. (2019). Profesjonalizacja rodzinnej pieczy zastępczej – przesłanki i bariery. Polityka Społeczna, 2, 29-34.
Google Scholar

United Nations (2010). Guidelines for the Alternative Care of Children. New York.
Google Scholar

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Google Scholar

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Dz.U. z 2024 r. poz. 177
Google Scholar

Zmysłowska, M. (2019). Zawody związane ze sferą usług socjalnych w systemie pieczy zastępczej – bariery w ich funkcjonowaniu. Rozprawy Społeczne, 13(4), 58-69. https://doi.org/10.29316/rs/115048
Google Scholar