Citizenship education in universities: perspectives from Poland and Ukraine

Tetiana Matusewycz; Natalia Demeszkant

doi:10.71358/ezu.2197

Opublikowane: 06-06-2025

Nr 9 (2024)

Edukacja obywatelska na uniwersytetach: perspektywa Polski i Ukrainy

Tetiana Matusewycz

, Natalia Demeszkant

Dział: III. Międzynarodowe doświadczenia w kształceniu nauczycieli i pedagogów-andragogów

https://doi.org/10.71358/ezu.2197

Abstrakt

Rozwój odpowiedzialności obywatelskiej jest kluczowy dla sukcesu demokracji, a edukacja odgrywa istotną rolę w angażowaniu studentów w procesy demokratyczne. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań dotyczących realizacji edukacji obywatelskiej na uniwersytetach w Polsce i w Ukrainie oraz identyfikacja czynników wspierających jej rozwój. Badania jakościowe przeprowadzono za pomocą wywiadów z nauczycielami akademickimi (n=163). Analiza wykazała, że nauczyciele akademiccy w obu krajach kładą nacisk na interaktywne metody nauczania jako strategię wdrożenia edukacji obywatelskiej. Ukraińscy nauczyciele bardziej koncentrują się na projektach społecznych, podczas gdy polscy preferują audytoryjne aktywności. Istnieje również różnica w podejściu do kluczowych czynników sprzyjających edukacji obywatelskiej. Zdecydowana większość ukraińskich wykładowców postrzega uzupełnienie programu kształcenia o tematy lub odrębne kursy związane z demokracją i wartościami jako kluczowe dla promowania edukacji obywatelskiej, podczas gdy polscy respondenci kładą większy nacisk na kształtowanie demokratycznej kultury i środowiska na uczelni, a także na powiązanie edukacji obywatelskiej z szeroko rozumianymi wartościami moralnymi, takimi jak patriotyzm czy prawa człowieka. Uzyskane wyniki przekładają się na szereg praktycznych i naukowych rekomendacji dotyczących edukacji obywatelskiej na poziomie szkolnictwa wyższego jako kluczowego elementu demokratyzacji społeczeństwa.

Słowa kluczowe:

edukacja obywatelska, nauczyciele akademiccy, Polska, Ukraina

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Matusewycz, T., & Demeszkant, N. (2025). Edukacja obywatelska na uniwersytetach: perspektywa Polski i Ukrainy. Edukacja Zawodowa I Ustawiczna, (9), 275–288. https://doi.org/10.71358/ezu.2197

Cited by / Share

Bibliografia

Barrett, M. (2020). The Council of Europe's Reference Framework of Competences for Democratic Culture: Policy context, content and impact. London Review of Education, 18(1). https://doi.org/10.18546/LRE.18.1.01 DOI: https://doi.org/10.18546/LRE.18.1.01
Google Scholar

Biloskurskiy, O. & Zurabashvili, T. (2024). Social Cohesion in Ukraine: key trends based on rescore 2024 with comparative insights from rescore 2023 and score 2021. USAID – From the American people, Centre for Sustainable Peace and Democratic Development (SeeD), United Nations Development Programme (UNDP).
Google Scholar

Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. DOI: https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Google Scholar

European Commission (2017). European Education and Culture Executive Agency, Citizenship education at school in Europe. Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2797/536166
Google Scholar

Hofstede, G. (2001), Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions, and Organizations Across Nations, 2nd ed. Sage, Thousand Oaks, CA.
Google Scholar

Human Rights Watch. (2024). World report 2024: Events of 2023. Seven Stories Press. DOI: https://doi.org/10.46692/9781447318491
Google Scholar

Kamiński, A. („J. Górecki”) (1981). Wielka gra. Niezależne Wydawnictwo Harcerskie.
Google Scholar

Kolesnyk L., Matusevych T., Shaposhnikova I. (2020). Democracy in education: Examining the experiences, perspectives, and perceptions of democracy in primary teacher education in Ukraine. Research Report. NAIR Publishing House. DOI: https://doi.org/10.37271/009-20/978-966-2716-50-4/2020-68
Google Scholar

Lund, D. E., Carr, P. R. (Eds.). (2008). Doing democracy: Striving for political literacy and social justice. Counterpoints: Studies in the Postmodern Theory of Education, 322.
Google Scholar

Minich, R., Dagli-Hustings, I., Zurabashvili, T. (2024). Social Cohesion in Ukraine: understanding horizontal relations based on rescore 2023 index (part II). USAID – From the American people, Centre for Sustainable Peace and Democratic Development (SeeD), United Nations Development Programme (UNDP).
Google Scholar

Shevchuk, D., Matusevych, T. (2017). Discursive Identity and Problem of Social Identification. Analele Universităţii din Craiova. Seria: Filosofie, 39, 194-201.
Google Scholar

Śliwerski, B. (2022). Wymiary edukacyjnego wzbudzenia polsko-ukraińskiego w obliczu wojny i powojnia. W: M. Paluch (red.), Lekcje pokoju w czasie (po) wojennym (pp. 39-50). Wydawnictwo Impuls.
Google Scholar

The Economist Group (2024). Annual Report Summary. Downloaded 11.12.2024 from https://www.economistgroup.com/results
Google Scholar

U.S. Department of Education (2005). Helping Your Child Become a Responsible Citizen. Washington, D.C. Office of Communications and Outreach.
Google Scholar

Westheimer, J., & Kahne, J. (2004). What kind of citizen? The politics of educating for democracy. American educational research journal, 41(2), 237-269. DOI: https://doi.org/10.3102/00028312041002237
Google Scholar

Zygierewicz, A. (ed.). (2021). Implementation of citizenship education actions in the EU. European Implementation Assessment. European Parliamentary Research Service.
Google Scholar