Partnerstwo w relacjach ze specjalistami w ocenie rodziców dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi. Rodzina–Specjalista. Skala Oceny Partnerstwa – polska adaptacja Family–Professional Partnership Scale

Tomasz Gosztyła; Paweł Grygiel; Aneta Lew-Koralewicz

doi:10.5604/01.3001.0014.8606

Opublikowane: 2021-03-30

Tom 51 Nr 1 (2021)

Partnerstwo w relacjach ze specjalistami w ocenie rodziców dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi. Rodzina–Specjalista. Skala Oceny Partnerstwa – polska adaptacja Family–Professional Partnership Scale

Tomasz Gosztyła , Paweł Grygiel , Aneta Lew-Koralewicz

Dział: Articles

https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.8606

Abstrakt

Celem artykułu jest prezentacja procedury polskiej adaptacji skali Family–Professional Partnership Scale (FPPS) opracowanej przez Jean A. Summers z zespołem Beach Center on Disability, Uniwersytetu Kansas oraz przedstawienie właściwości psychometrycznych adaptowanego narzędzia (rzetelności, struktury czynnikowej, trafności zewnętrznej oraz stabilności pomiaru). Przyjęto następującą polską nazwę skali: Rodzina–Specjalista. Skala Oceny Partnerstwa. Właściwości psychometryczne narzędzia zweryfikowano na podstawie badania z udziałem 334 rodziców dzieci z różnymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Skala Oceny Partnerstwa służy do diagnozy zadowolenia rodziców z partnerstwa jako kluczowego aspektu współpracy ze specjalistami pracującymi z ich dziećmi. Składa się z 18 twierdzeń. Daje możliwość obliczenia wyniku ogólnego i wyników w dwóch podskalach: Relacji skoncentrowanych na dziecku i Relacji skoncentrowanych na rodzinie. Posiada dobre właściwości psychometryczne i pozwala na wykonanie badania w krótkim czasie.

Słowa kluczowe:

zaburzenia neurorozwojowe, rodzina, specjaliści, partnerstwo, adaptacja narzędzia diagnostycznego

Inne teksty tego samego autora

Paulina Stochła-Smalarz, Tomasz Gosztyła, Samoocena oraz poczucie samotności rodzeństwa dzieci i młodzieży z zaburzeniami neurorozwojowymi , Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo: Tom 53 Nr 3 (2021)
Tomasz Gosztyła, Elżbieta Trubiłowicz;, Samotne rodzicielstwo w doświadczeniu matek dzieci z autyzmem , Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo: Tom 35 Nr 1 (2017)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Gosztyła, T., Grygiel, P., & Lew-Koralewicz, A. (2021). Partnerstwo w relacjach ze specjalistami w ocenie rodziców dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi. Rodzina–Specjalista. Skala Oceny Partnerstwa – polska adaptacja Family–Professional Partnership Scale. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 51(1), 5–22. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.8606

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Wyd. 5. Washington, DC.
Google Scholar

Bagheri, M.M., Kerbeshian, J., Burd, L. (1999). Recognition and management of Tourette’s syndrome and tic disorders. American Family Physician, 59(8), 2263–2272.
Google Scholar

Barłóg, K. (2018). Rodzina i jej zaangażowanie w proces wspomagania rozwoju, rehabilitacji dziecka. Wychowanie w Rodzinie, 19(3), 223–240.
Google Scholar

Blue-Banning, M., Summers, J.A., Frankland, C., Nelson, L.L., Beegle, G. (2004). Dimensions of family and professional partnerships: Constructive guidelines for collaboration. Exceptional Children, 70(2), 167–184. https://doi.org/10.1177/001440290407000203
Google Scholar

Bowker, A., D’Angelo, N.M., Hicks, R., Wells, K. (2011). Treatments for autism: Parental choices and perceptions of change. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(10), 1373–1382. https://doi.org/10.1007/s10803-010-1164-y
Google Scholar

Brown, T.A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. New York: Guilford Press.
Google Scholar

Bull, L. (2009). Survey of complementary and alternative therapies used by children with specific learning difficulties (dyslexia). International Journal of Language & Communication Disorders, 44(2), 224–235. https://doi.org/10.1080/13682820802015643
Google Scholar

Cechnicki, A., Wojnar, M. (1997). Konstrukcja kwestionariusza do badania relacji między terapeutą a pacjentem psychotycznym. Postępy Psychiatriii Neurologii, 6, 269–276.
Google Scholar

Cronbach, L.J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.
Google Scholar

Cytowska, B. (2006). Idea wczesnej interwencji i wspomagania rozwoju małego dziecka. W: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka (s. 15–26). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

DeVellis, R.F. (2012). Scale development: Theory and applications. Wyd. 3. New York: SAGE.
Google Scholar

Drozd, E. (2017). Rodzina podmiotem kształcenia ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W: J. Głodkowska (red.), Dydaktyka specjalna. Od systematyki do projektowania dydaktyk specjalistycznych (s. 234–259). Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Dunn, T.J., Baguley, T., Brunsden, V. (2014). From alpha to omega: A practical solution to the pervasive problem of internal consistency estimation. British Journal of Psychology, 105(3), 399–412. https://doi.org/10.1111/bjop.12046
Google Scholar

Dunst, C.J., Trivette, C.M., Hamby, D.W. (2006). Technical manual for measuring and evaluating family support program quality and benefits. Asheville, North Carolina: Winterberry Press. Dykcik, W. (2001). Zakres i przedmiot zainteresowań pedagogiki specjalnej. W: W. Dykcik (red.), Pedagogika specjalna (s. 67–93). Poznań: WN UAM.
Google Scholar

Fegert, J.M., Slawik, L., Wermelskirchen, D., Nübling, M., Mühlbacher, A. (2011). Assessment of parents’ preferences for the treatment of school-age children with ADHD: A discrete choice experiment. Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research, 11(3), 245–252. https://doi.org/10.1586/erp.11.22
Google Scholar

Finney, S.J., DiStefano, C. (2006). Nonnormal and categorical data in structural equation models. W: G.R. Hancock, R.O. Mueller (red.), Structural equation. Modeling: A second course (s. 269–314). Greenwich, CT: Information Age.
Google Scholar

Flora, D.B., Curran, P.J. (2004). An empirical evaluation of alternative methods of estimation for confirmatory factor analysis with ordinal data. Psychological Methods, 9(4), 466–491. https://doi.org/10.1037/1082-989X.9.4.466
Google Scholar

Gadermann, A.M., Guhn, M., Zumbo, B.D. (2012). Estimating ordinal reliability for likert-type and ordinal item response data: A conceptual, empirical, and practical guide. Practical Assessment, Research & Evaluation, 17(3), 1–13. https://doi.org/10.7275/N560-J767
Google Scholar

Głodkowska, J. (2017). Dydaktyka specjalna – system znaczeń i relacji w projektowaniu dydaktyk specjalistycznych. W: J. Głodkowska (red.), Dydaktyka specjalna. Od systematyki do projektowania dydaktyk specjalistycznych (s. 36–74). Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Horn, J.L., Mcardle, J.J. (1992). A practical and theoretical guide to measurement invariance in aging research. Experimental Aging Research, 18(3), 117–144. https://doi.org/10.1080/03610739208253916
Google Scholar

Humenny, G., Grygiel, P. (2015). Wielowymiarowa struktura latentna w perspektywie analizy czynnikowej. W: A. Pokropek (red.), Modele cech ukrytych w badaniach edukacyjnych, psychologii i socjologii. Teoria i zastosowania (s. 130–165). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Google Scholar

Jacobs, M., Downie, H., Kidd, G., Fitzsimmons, L., Gibbs, S., Melville, C. (2016). Mental health services for children and adolescents with learning disabilities: A review of research on experiences of service users and providers. British Journal of Learning Disabilities, 44(3), 225–232. https://doi.org/10.1111/bld.12141
Google Scholar

Johnston, C., Seipp, C., Hommersen, P., Hoza, B., Fine, S. (2005). Treatment choices and experiences in attention deficit and hyperactivity disorder: Relations to parents’ beliefs and attributions. Child: Care, Health & Development, 31(6), 669–677. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.2005.00555.x
Google Scholar

Jones, J.L., Gallus, K.L. (2016). Understanding Deinstitutionalization. Research & Practice for Persons with Severe Disabilities, 41(2), 116–131. https://doi.org/10.1177/1540796916637050
Google Scholar

Krajewska-Kułak, E., Wróblewska, K., Kruszewa, R., Szpakow, A., Kułak, W., Baranowska, A., Jankowiak, B., Krajewska, K., Kondzior, D., Lewko, J., Łukaszuk, C., Rolka, H., Klimaszewska, K., Kowalczuk, K., Sierakowska, M., Szyszko-Perłowska, A., Van Damme-Ostapowicz,
Google Scholar

K., Jaszewski, M., Kowalewska, B., Chilińska, J., Gołębiewska, A. (2008). Ocena zaufania pacjent lekarz z zastosowaniem skali Anderson i Dedrick. Problemy Higieny i Epidemiologii, 89(3), 414–418.
Google Scholar

Kupisiewicz, M. (2013). Słownik pedagogiki specjalnej. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Lew-Koralewicz, A. (2013). Rola rodziny w terapii dzieci z zaburzeniami rozwoju w opiniach rodziców i terapeutów. W: J. Baran, G. Gunia (red.), Teoria i praktyka oddziaływań profilaktyczno- wspierających rozwój osób z niepełnosprawnością (s. 181–198). Kraków: Oficyna
Google Scholar

Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Lichtańska, K. (2019). Opinie rodziców na temat jakości współpracy oraz wsparcia uzyskiwanego w procesie terapeutycznym ich dziecka z niepełnosprawnością. Raport z badań. Kwartalnik Pedagogiczny, 64(2), 271–283.
Google Scholar

Lindsay, G., Ricketts, J., Peacey, L.V., Dockrell, J.E., Charman, T. (2016). Meeting the educational and social needs of children with language impairment or autism spectrum disorder: The parents’ perspectives. International Journal of Language & Communication Disorders, 51(5), 495–507. https://doi.org/10.1111/1460-6984.12226 Mackintosh, V.H., Goin-Kochel, R.P., Myers, B.J. (2012). “What do you like/dislike about the treatments you’re currently using?”: A qualitative study of parents of children with autism spectrum disorders. Focus on Autism & Other Developmental Disabilities, 27(1), 51–60. https://doi.org/10.1177/1088357611423542
Google Scholar

Marsh, H.W., Hau, K.-T., Grayson, D. (2005). Goodness of fit evaluation in structural equation modeling. W: A. Maydeu-Olivares, J.J. McArdle, R.P. McDonald (red.), Contemporary psychometrics: A festschrift for Roderick P. McDonald (s. 275–340). New York: Erlbaum.
Google Scholar

Marshall, J.K., Mirenda, P. (2002). Parent-professional collaboration for positive behavior support in the home. Focus on Autism & Other Developmental Disabilities, 17(4), 216–228. https://doi.org/10.1177/10883576020170040401
Google Scholar

Maydeu-Olivares, A. (2001). Limited information estimation and testing of thurstonian models for paired comparison data under multiple judgment sampling. Psychometrika, 66(2), 209–227. https://doi.org/10.1007/BF02294836
Google Scholar

McDonald, R.P. (1999). Test theory: A unified treatment. New York: Erlbaum Associates.
Google Scholar

Millsap, R.E. (2011). Statistical approaches to measurement invariance. New York: Routledge.
Google Scholar

Mire, S.S., Gealy, W., Kubiszyn, T., Burridge, A.B., Goin-Kochel, R.P. (2017). Parent perceptions about autism spectrum disorder influence treatment choices. Focus on Autism & Other Developmental Disabilities, 32(4), 305–318. https://doi.org/10.1177/1088357615610547
Google Scholar

Obwieszczenie MZ z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. Dz. U. 2018 poz. 465.
Google Scholar

Okoń, W. (2001). Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Google Scholar

Peters, G.J. (2014). The alpha and the omega of scale reliability and validity: Why and how to abandon Cronbach’s alpha and the route towards more comprehensive assessment of scale quality. The European Health Psychologist, 16(2), 56–69.
Google Scholar

Pisula, E. (2012). Rodzice dzieci z autyzmem. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Rattaz, C., Ledesert, B., Masson, O., Ouss, L., Ropers, G., Baghdadli, A. (2014). Special education and care services for children, adolescents, and adults with autism spectrum disorders in France: Families’ opinion and satisfaction. Autism: The International Journal of Research and Practice, 18(2), 185–193. https://doi.org/10.1177/1362361312460952
Google Scholar

Rivard, M., Lépine, A., Mercier, C., Morin, M. (2015). Quality determinants of services for parents of young children with autism spectrum disorders. Journal of Child & Family Studies, 24(8), 2388–2397. https://doi.org/10.1007/s10826-014-0041-2
Google Scholar

Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Dz. U. 2017 poz. 1578.
Google Scholar

Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Dz. U. 2017 poz. 1591.
Google Scholar

Sekułowicz, M. (2007). Rodzina wobec niepełnosprawności dziecka. W: G. Kwaśniewska (red.), Interdyscyplinarność procesu wczesnej interwencji wobec dziecka i jego rodziny (s. 44–59). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Sijtsma, K. (2009). On the use, the misuse, and the very limited usefulness of Cronbach’s alpha. Psychometrika, 74(1), 107–120. https://doi.org/10.1007/s11336-008-9101-0
Google Scholar

Sinae, A., Sujin, H. (2017). Cognitive rehabilitation with neurodevelopmental disorder: A systematic review. Neurorehabilitation, 41(4), 707–719. https://doi.org/10.3233/NRE-172146
Google Scholar

Sińska, J. (2007). Opinie matek dzieci z zaburzeniami rozwoju na temat współpracy ze specjalistami. W: E. Pisula, D. Danielewicz (red.), Rodzina z dzieckiem z niepełnosprawnością (s. 239–253). Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Slade, N., Eisenhower, A., Carter, A.S., Blacher, J. (2018). Satisfaction with individualized education programs among parents of young children with ASD. Exceptional Children, 84(3), 242–260. https://doi.org/10.1177/0014402917742923 Sosnowska, M., Prot-Klinger, K., Scattergood, M., Paczkowska, M., Smolicz, A., Ochocka, M. (2011). Relacja terapeutyczna w psychiatrii środowiskowej z perspektywy pacjenta i terapeuty. Psychiatria Polska, 45(5), 723–735.
Google Scholar

Summers, J.A., Hoffman, L., Marquis, J., Turnbull, A., Poston, D., Nelson, L.L. (2005). Measuring the quality of family-professional partnerships in special education services. Exceptional Children, 72(1), 65–83.
Google Scholar

Svetina, D., Rutkowski, L., Rutkowski, D. (2020). Multiple-group invariance with categorical outcomes using updated guidelines: An illustration using M plus and the lavaan/semTools packages. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 27(1), 111–130. https://doi.org/10.1080/10705511.2019.1602776
Google Scholar

Tran, N.V., Miyake, K. (2017). Neurodevelopmental disorders and environmental toxicants: Epigenetics as an underlying mechanism. International Journal of Genomics, 1–23. Academic Search Ultimate, EBSCOhost. https://doi.org/10.1155/2017/7526592
Google Scholar

Twardowski, A. (2012). Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci z niepełnosprawnościami w środowisku rodzinnym. Poznań: WN UAM.
Google Scholar

Vandenberg, R.J., Lance, Ch.E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4–70. https://doi.org/10.1177/109442810031002
Google Scholar

Wang, W.C. (2005). Comparison of alternative estimation methods in confirmatory factor analyses of the General Health Questionnaire. Psychological Reports, 97(5), 3–10. https://doi.org/10.2466/pr0.97.1.3-10
Google Scholar

Wu, H., Estabrook, R. (2016). Identification of confirmatory factor analysis models of different levels of invariance for ordered categorical outcomes. Psychometrika, 81(4), 1014–1045. https://doi.org/10.1007/s11336-016-9506-0
Google Scholar

Yu, C. (2002). Evaluating cutoff criteria of model fit indices for latent variable models with binary and continuous outcomes. University of California.
Google Scholar

Zablotsky, B., Pringle, B.A., Colpe, L.J., Kogan, M.D., Rice, C., Blumberg, S.J. (2015). Service and treatment use among children diagnosed with autism spectrum disorders. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics: JDBP, 36(2), 98–105. https://doi.org/10.1176/appi.ps.201500549
Google Scholar