Wybrane aspekty starzenia się i starości osób z niepełnosprawnością intelektualną

Hanna Grzesiak

doi:10.5604/01.3001.0015.8514

Opublikowane: 2022-03-30

Tom 55 Nr 1 (2022)

Wybrane aspekty starzenia się i starości osób z niepełnosprawnością intelektualną

Hanna Grzesiak

Dział: Articles

https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8514

Abstrakt

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się starzeniu i starości. Ze względu na gwałtowny przyrost populacji osób starszych coraz więcej państw stara się tworzyć rozwiązania, których celem jest zapewnienie godnej i aktywnej starości. Niestety w planach bardzo często pomijana jest grupa starzejących się osób z niepełnosprawnością intelektualną, których każdego roku przybywa. Celem prezentowanego artykułu jest przedstawienie różnych aspektów starzenia się i starości osób z obniżoną sprawnością intelektualną. W tekście wskazano na zmiany inwolucyjne zachodzące w okresie starości, modele starzenia się osób z niepełnosprawnością oraz wyzwania, jakie spoczywają na społeczeństwie wobec tej grupy społecznej.

Słowa kluczowe:

starzenie się, starość, niepełnosprawność intelektualna

Inne teksty tego samego autora

Hanna Grzesiak, Asystentura seksualna jako forma wsparcia realizacji potrzeby seksualnej osób z niepełnosprawnością ruchową w Japonii , Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo: Tom 60 Nr 2 (2023)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Grzesiak, H. (2022). Wybrane aspekty starzenia się i starości osób z niepełnosprawnością intelektualną. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 55(1), 83–98. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8514

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Alcedo, M.Á., Fontanil, Y., Solís, P., Pedrosa, I., Aguado, A.L. (2017). People with intellectual disability who are ageing: Perceived needs assessment. International Journal of Clinical and Health Psychology, 17(1), 38–45. https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2016.07.002
Google Scholar

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC.
Google Scholar

Baczała, D., Błajet, P., Szafrański, M. (2017). Recreational activity of seniors with intellectual disability. Rocznik Andragogiczny, 24, 143–156.
Google Scholar

Biernat, T. (2009). O przemianach definiowania rodziny i ich konsekwencjach. Społeczeństwo i Rodzina, 1, 36–37.
Google Scholar

Bittles, A.H., Bower, C., Hussain, R., Glasson, E.J. (2007). The four ages of Down syndrome. European Journal of Public Health, 17(2), 221–225.
Google Scholar

Cairns, D., Brown, J., Tolson, D., Darbyshire, C. (2013). Caring for a child with learning disabilities over a prolonged period of time: An exploratory survey on the experiences and health of older parent carers living in Scotland. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 27(5), 471–480. https://doi.org/10.1111/jar.12071
Google Scholar

Cairns, D., Tolson, D., Brown, J., Darbyshire, C. (2013). The need for future alternatives: An investigation of the experiences and future of older parents caring for offspring with learning disabilities over a prolonged period of time. British Journal of Learning Disabilities, 41(1), 73–82. https://doi.org/10.1111/j.1468-3156.2012.00729.x
Google Scholar

Cooper, S. (1997). High prevalence of dementia among people with learning disabilities not attributable to Down’s syndrome. Psychological Medicine, 27(3), 609–616.
Google Scholar

Ćwirynkało, K., Antoszewska, B. (2010). Aktualne podejścia w pedagogice osób z niepełnosprawnością intelektualną. W: S. Przybyliński (red.), Pedagogika specjalna – tak wiele pozostaje dla nas tajemnicą (s. 93–104). Olsztyn: Wydawnictwo UWM.
Google Scholar

David, M., Dieterich, K., Billette de Villemeur, A., Jouk, P.-S., Counillon, J., Larroque B., Bloch, J., Cans, C. (2013). Prevalence and characteristics of children with mild intellectual disability in a French county. Journal of Intellectual Disability Research, 58(7), 591–602. https://doi.org/10.1111/jir.12057
Google Scholar

Davys, D., Haigh, C. (2008). Older parents of people who have a learning disability: Perceptions of future accommodation needs. British Journal of Learning Disabilities, 36(1), 66–72. https://doi.org/10.1111/j.1468-3156.2007.00447.x
Google Scholar

Domagała-Zyśk, E. (2014). Starsze osoby z niepełnosprawnością intelektualną – specyficzne potrzeby i współczesne rozwiązania. W: M. Czechowska-Bieluga, A. Kanios (red.), Współczesne oblicza pomocy społecznej (s. 109–120). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

DSM-4 American Psychiatric Association. (1994). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (4th ed.). American Psychiatric Publishing.
Google Scholar

Esbensen. A.J. (2010). Health conditions associated with aging and end of life of adults with Down syndrome. International Review of Research in Mental Retardation, 39(C), 107–126. https://doi.org/10.1016/S0074-7750(10)39004-5
Google Scholar

Fornalik, I. (2006). Trzy historie. Trzy oblicza starości osób z niepełnosprawnością intelektualną. W: A. Nowicka (red.), Wybrane problemy osób starszych (s. 161–183). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Giezek, M., Iwański, R. (2017). Mieszkania chronione i wspomagane dla osób starszych w ujęciu społeczno-ekonomicznym. Handel Wewnętrzny, 4(369), 287–296.
Google Scholar

Glasson, E.J., Jacques, A., Wong, K., Bourke, J., Leonard, H. (2016). Improved survival in Down syndrome over the last 60 years and the impact of perinatal factors in recent decades. The Journal of Pediatrics, 169, 214–220. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2015.10.083
Google Scholar

Gulin, W. (2019). Wybrane społeczne uwarunkowania starzenia się i starości w Polsce. Gerontologia Polska, 27, 300–306. Gutowska, A. (2019). Starość i starzenie się osób z niepełnosprawnością intelektualną – wprowadzenie w problematykę. Edukacja Dorosłych, 1, 37–52. https://doi.org/10.12775/ED.2019.003 http://www.popon.pl/files/m.chmielewski (dostęp: 14.08.2010).
Google Scholar

Janicki, M.P., Dalton, A.J. (2000). Prevalence of dementia and impact on intellectual disability services. Mental Retardation, 38, 276–288. https://doi.org/10.1352/0047-6765(2000)038<0276:PODAIO>2.0.CO;2
Google Scholar

Kijak, J.R., Szarota, Z. (2013). Starość między diagnozą a działaniem. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
Google Scholar

Kilian, M. (2020). Funkcjonowanie osób w starszym wieku. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
Google Scholar

Kim, G., Chung, S. (2015). Elderly mothers of adult children with intellectual disability: An exploration of a stress process model for care giving satisfaction. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 29(2), 160–171. https://doi.org/10.1111/jar.12166
Google Scholar

Kirenko, J., Parchomiuk, M. (2006). Edukacja i rehabilitacja osób z upośledzeniem umysłowym. Lublin: Wyższa Szkoła Społeczno-Przyrodnicza.
Google Scholar

Krajewska, B. (2020). Mieszkania chronione wsparciem osób niesamodzielnych w funkcjonowaniu. Teoria i egzemplifikacje. Seminare, 41(2), 49–62.
Google Scholar

Olszewski, M. (2019). Mieszkania wspomagane dla osób z niepełnosprawnością w procesie dezinstytucjonalizacji. Roczniki Teologiczne, 66(1), 175–192.
Google Scholar

Olszewski, M. (2019a). Mieszkania wspomagane dla osób z niepełnosprawnością – przykłady dobrych praktyk. Studia Oeconomica Posnaniensia, 7(1), 45–65. https://doi.org/10.18559/SOEP.2019.1.3
Google Scholar

Parchomiuk, M. (2019). Starzenie się, starość i umieranie osób z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Patel, D.R., Cabral, M.D., Ho, A., Merrick, J. (2020). A clinical primer on intellectual disability. Translational Pediatrics, 9(S1), 23–35. https://doi.org/10.21037/tp.2020.02.02
Google Scholar

Perkins, E.A., Moran, E.A. (2010). Aging adults with intellectual disabilities. The Journal of the American Medical Association, 304(1), 91– 92. https://doi.org/10.1001/jama.2010.906
Google Scholar

Stuart-Hamilton, I. (2006). Psychologia starzenia się. Poznań: Zyski i S-ka.
Google Scholar

Szarota, Z. (2004). Gerontologia społeczna i oświatowa. Zarys problematyki. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP.
Google Scholar

Szatur-Jaworska, B., Błędowski, P., Dzięgielewska, M. (2020). Podstawy gerontologii społecznej. Warszawa: ASPRA.
Google Scholar

Szemplińska, A. (2011). Dorosłe osoby z niepełnosprawnością intelektualną w domach wspólnot L’Arche: refleksje na podstawie osobistych doświadczeń. W: B. Cytowska (red.), Dorośli z niepełnosprawnością intelektualną w labiryntach codzienności (s. 291–317). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Google Scholar

Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64, poz. 593).
Google Scholar

Walczak, G. (2011). Diagnoza funkcjonalna podstawą konstruowania indywidualnych programów wczesnego wspomagania rozwoju dzieci zagrożonych niepełnosprawnością bądź z niepełnosprawnością. Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Wolska, D. (2014). Zmiany inwolucyjne towarzyszące procesowi starzenia się osób z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP.
Google Scholar

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014–2020. (2019). https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl, załącznik 1.
Google Scholar

Yoong, A., Koritsas, S. (2012). The impact of caring for adults with intellectual disability on the quality of life of parents. Journal of Intellectual Disability Research, 56(6), 609–619. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2011.01501.x
Google Scholar

Zawiślak, A. (2003). Zawieranie związków małżeńskich przez osoby z lekkim upośledzeniem umysłowym na przykładzie absolwentów szkół zawodowych specjalnych. W: Z. Janiszewska-Nieścioruk (red.), Człowiek z niepełnosprawnością intelektualną. T. 1 (s. 165–171). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Zborowska, A. (2014). Tożsamość i posłannictwo rodziny. W: M. Brzeziński, J. Jęczeń (red.), Tożsamość i posłannictwo rodziny (s. 71–84). Lublin: Wydawnictwo KUL.
Google Scholar

Zych, A., Kalata-Witusiak, M. (2008). Geragogika specjalna – moralnym obowiązkiem naszych czasów. W: A. Nowicka (red.), Wybrane problemy osób starszych (s. 27–43). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Zych, A.A. (2014). Geragogika między Scyllą a Charybdą. W: A.A. Zych (red.), Starość darem, zadaniem i wyzwaniem (s. 435–477). Sosnowiec–Dąbrowa: Wydawnictwo Stowarzyszenie Przyjaciół Domu Pomocy Społecznej „Pod Dębem” w Dąbrowie Górniczej.
Google Scholar

Żyta, A., Ćwirynkało, K. (2013). Nowe tendencje i kierunki rozwoju pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną – zmiany terminologiczne. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 10, 52–61.
Google Scholar