Na granicy światów – tożsamość kulturowa słyszących dzieci głuchych rodziców (CODA)

Tomasz Krawczyk

doi:10.5604/01.3001.0015.8512

Opublikowane: 2022-03-30

Tom 55 Nr 1 (2022)

Na granicy światów – tożsamość kulturowa słyszących dzieci głuchych rodziców (CODA)

Tomasz Krawczyk

Dział: Articles

https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8512

Abstrakt

Tożsamość słyszących dzieci głuchych rodziców (CODA) kształtuje się na styku Głuchego i słyszącego kontekstu kulturowego. Tym samym, wskutek unikalnych doświadczeń może zostać opisana jako trzecia kultura, będąca nową jakością w stosunku do wspomnianych kontekstów. Rodzi to pytanie o kształt tożsamości CODA oraz różnice wobec głuchych i słyszących. Interesujące jest też zagadnienie, czy i w jaki sposób sytuacja rodzinna wiąże się z powstawaniem tego rodzaju tożsamości kulturowej. Doświadczenia osób CODA były jak dotąd prezentowane w pracach opisowych i jakościowych, istniała jednak luka w podejściu ilościowym. Prezentowane opracowanie stanowi próbę jej wypełnienia, wykorzystując do opisu tożsamości kulturowej Głuchych paradygmat akulturacji. Porównanie CODA z osobami słyszącymi i głuchymi umożliwiło umiejscowienie grupy w szerszym kontekście. Analiza wykazała istnienie różnic międzygrupowych w tożsamości kulturowej, potwierdzając postawioną hipotezę. U CODA najczęściej występowała tożsamość dwukulturowa, umiejscawiając ich pod względem akulturacji do kultury Głuchych między słyszącymi a niesłyszącymi. Wykazano również istotne związki między tożsamością kulturową a znajomością języka migowego, jak również częściowe powiązania ze stylem rodziny pochodzenia. Uzyskane rezultaty wskazują dalsze możliwe kierunki badań.

Słowa kluczowe:

Deaf Studies, CODA, tożsamość kulturowa, Model Kołowy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Krawczyk, T. (2022). Na granicy światów – tożsamość kulturowa słyszących dzieci głuchych rodziców (CODA). Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 55(1), 49–65. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8512

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bartnikowska, U. (2010). Sytuacja społeczna i rodzinna słyszących dzieci niesłyszących rodziców. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
Google Scholar

Burge, J. (2018). Children of deaf adults: Interpreting identity. Niepublikowana praca magisterska. Londyn: University of Central London. Czajkowska-Kisil, M., Klimczewska, A. (2007). Rola języka migowego w kształtowaniu tożsamości Głuchych w Polsce. W: E. Woźnicka (red.), Tożsamość społeczno-kulturowa Głuchych (s. 72–77). Łódź: Polski Związek Głuchych Oddział Łódzki.
Google Scholar

Czajkowska-Kisil, M., Laskowska-Klimczewska, A. (2014). CODA: Inność nierozpoznana. W: M. Świdziński (red.), Sytuacja osób głuchych w Polsce. Raport zespołu ds. g/Głuchych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich. https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Raport_Sytuacja_osob_poz%203_srodki_2%20XII.pdf (dostęp: 31.10.2021).
Google Scholar

Dłużniewska, A. (2015). Jakość relacji komunikacyjnych a tożsamość społeczna i kulturowa młodzieży z uszkodzeniami słuchu. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 17, 39–51.
Google Scholar

Erikson, E.H. (1993). Childhood and society. Londyn: WW Norton & Company.
Google Scholar

Frieske, K.W. (1999). Marginalność społeczna. http://rszarf.ips.uw.edu.pl/wykluczenie/Frieske.pdf (dostęp: 31.10.2021).
Google Scholar

Glickman, N.S. (1993). Deaf identity development: Construction and validation of a theoretical model. Rozprawa doktorska. Amherst: University of Massachusetts. https://scholarworks.umass.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2202&context=dissertations_1 (dostęp: 31.10.2021).
Google Scholar

Hoffmeister, R. (2008). Border crossings by hearing children of deaf parents: The lost history of CODAs. W: H.D.L. Bauman (red.), Open your eyes: Deaf Studies talking (s. 189–215). Minneapolis: University of Minnesota Press.
Google Scholar

Jagoszewska, I. (2015). Relacje w rodzinie CODA. Wychowanie w Rodzinie, 11(1), 319–333.
Google Scholar

Knight, T. (2018). Social identity in hearing youth who have deaf parents. International Journal of Business and Social Science, 9(9), 1–11. https://doi.org/10.30845/ijbss.v9n9p1
Google Scholar

Kobosko, J. (2010). Doświadczanie siebie jako osoby głuchej – badania nad młodzieżą głuchą i jej słyszącymi matkami z perspektywy interpersonalnej. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 1(11), 101–122.
Google Scholar

Kobosko, J. (2018). Tożsamość społeczno-kulturowa a samoocena osób głuchych z implantem ślimakowym komunikujących się w języku polskim fonicznym – badanie wstępne. Edukacja, 147(4), 125–135. https://doi.org/10.24131/3724.180409
Google Scholar

Kotowska, K. (2013). Procesy akulturacji u osób głuchych pochodzących z rodzin słyszących. Niepublikowana praca magisterska. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.
Google Scholar

Krawczyk, T. (2021). Rodzina pochodzenia a rozwój tożsamości (dwu)kulturowej u słyszących dzieci głuchych rodziców (CODA). Niepublikowana praca magisterska. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
Google Scholar

Ladd, P. (2003). Understanding deaf culture: In search of Deafhood. Clevedon: Multilingual Matters.
Google Scholar

https://doi.org/10.21832/9781853595479
Google Scholar

Makowiecka, K. (2020). Niepełnosprawność czy bariera językowa? Postawy słyszących rodziców dzieci niesłyszących wobec głuchoty. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 47(1),71–96. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.0696
Google Scholar

Margasiński, A. (2015). The polish adaptation of FACES IV-SOR. Polish Journal of Applied Psychology, 13(1), 43–66. https://doi.org/10.1515/pjap-2015-0025
Google Scholar

Marschark, M., Zettler, I., Dammeyer, J. (2017). Social dominance orientation, language orientation, and deaf identity. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 22, 269–277. https://doi.org/10.1093/deafed/enx018
Google Scholar

Mathers, C., Smith, A., Concha, M. (2000). Global burden of hearing loss in the year 2000. Global burden of Disease, 18(4), 1–30.
Google Scholar

Maxwell-McCaw, D., Zea, M.C. (2011). The Deaf Acculturation Scale (DAS): Development and validation of a 58-item measure. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 16(3), 325–342. https://doi.org/10.1093/deafed/enq061
Google Scholar

Mellett, E., Laferriere, A., Gonzales, S. (2020). Children of deaf adults as Third Culture Kids. https://www.figt.org/event-3883012 (dostęp: 31.10.2021).
Google Scholar

Olson, D. (2011). FACES IV and the circumplex model: Validation study. Journal of Marital and Family Therapy, 37(1), 64–80. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2009.00175.x Preston, P. (1995). Mother father deaf: The heritage of difference. Social Science &Medicine, 40(11), 1461–1467. https://doi.org/10.1016/0277-9536(94)00357-y
Google Scholar

Preston, P. (1996). Chameleon voices: Interpreting for deaf parents. Social Science &Medicine, 42(12), 1681–1690. https://doi.org/10.1016/0277-9536(95)00299-5
Google Scholar

Rienzi, B.M. (1990). Influence and adaptability in families with deaf parents and hearing children. American Annals of the Deaf, 135(5), 402–408. https://doi.org/10.1353/aad.2012.0463
Google Scholar

Singleton, J.L., Tittle, M.D. (2000). Deaf parents and their hearing children. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 5(3), 221–236. https://doi.org/10.1093/deafed/5.3.221
Google Scholar

Tomaszewski, P., Moroń, E. (2018). Quo vadimus? Dynamika paradygmatów głuchoty we współczesnym świecie. W: J. Kowalska, R. Dziurla, K. Bargiel-Matuszewicz (red.), Kultura a zdrowie i niepełnosprawność (s. 62–85). Warszawa: Wydawnictwa UW. https://doi.org/10.31338/uw.9788323535478.pp.61-86
Google Scholar

Tomaszewski, P., Moroń, E., Sak, M. (2018). Kultura tudzież rehabilitacja. Ku zmianie paradygmatu w edukacji głuchych i słabosłyszących w Polsce. Kultura i Edukacja, 1(119), 99–114. https://doi.org/10.15804/kie.2018.01.07
Google Scholar

Trąbka, A. (2013). Biograficzne konsekwencje międzynarodowej mobilności w dzieciństwie: przypadek Third Culture Kids. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 39, 2(148), 51–70.
Google Scholar

Van Reken, R.E. (2012). Cross-cultural kids: The new prototype. W: G.H. Bell-Villada, N. Sichel, F. Eidse, E. Neil Orr (red.), Writing out of limbo: International childhoods, global nomads and third culture kids (s. 25–44). Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.
Google Scholar

Weisel, A., Kamara, A. (2005). Attachment and individuation of deaf/hard-of-hearing and hearing young adults. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 10(1), 51–62. https://doi.org/10.1093/deafed/eni003
Google Scholar