Autorstwo życia a niepełnosprawność – ponawiane odczytywanie idei normalizacji

Joanna Głodkowska

Opublikowane: 2014-03-30

Tom 23 Nr 1 (2014)

Autorstwo życia a niepełnosprawność – ponawiane odczytywanie idei normalizacji

Joanna Głodkowska

Abstrakt

Artykuł rozpatruje ideę normalizacji, przytaczając na wstępie dwa źródła: psychologię pozytywną oraz filozofię witalistyczną. Pierwsza ukazuje, jak można w człowieku poznawać jego dobrostan i sprzyjać jego rozkwitowi. Druga skupia się na ludzkim życiu, nadając mu sens podstawowy. Autorka podkreśla stanowisko, że normalizacja nie oznacza bycia normalnym i tę ideę interpretuje z punktu widzenia bezwarunkowej przynależności i społecznej tożsamości pozbawionej piętna. W rozważaniach ukazuje także normalizację jako instrument władzy i narzędzie przemocy symbolicznej oraz w kategoriach wspólnego ze społeczeństwem doznawania świata i wspólnego bytowania.

Słowa kluczowe:

normalizacja, autorstwo życia, norma, niepełnosprawność, przynależność, samostanowienie, autonomia, piętno, rezerwat przestrzeni osób z niepełnosprawnością

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Głodkowska, J. (2014). Autorstwo życia a niepełnosprawność – ponawiane odczytywanie idei normalizacji. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 23(1). Pobrano z https://czasopisma.aps.edu.pl/index.php/cns/article/view/328

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Antonovsky, A. (2005). Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.
Google Scholar

Balboni, G., Coscarelli, A., Giunti, G., Schalock, R.L. (2013). The assessment of the quality of life of adults with intellectual disability: The use of self-report and report of others assessment strategies. Research in Developmental Disabilities, 34, 11, 4248–4254.
Google Scholar

Bourdieu, P., Wacquant, L. (2001). Zaproszenie do socjologii refeksyjnej. Warszawa: Ofcyna Naukowa.
Google Scholar

Bourdieu, P. Passeron, J.-C. (2006). Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Bronston, W.G. (1976). Concepts and theory of normalization. W: R. Koch, J.C. Dobson (red.), The Mentally Retarded Child and His Family: A Multidisciplinary Handbook. (s. 490–516). New York: Brunner–Mazel.
Google Scholar

Canguilhem, G. (2000). Normalne i patologiczne. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Google Scholar

Czabała, Cz., Sęk, H. (2000). Wprowadzenie do psychologii klinicznej. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. T. 3. (s. 555–567). Gdańsk: GWP.
Google Scholar

Dagnan, D., Sandhu, S. (1999). Social comparison, self-esteem and depression in people with intellectual disability. Journal of Disability Research, 43, 372–379.
Google Scholar

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-5. (2013). Washington, DC: American Psychiatric Association.
Google Scholar

Emerson, E., Hatton, Ch. (2008). People with Learning Diffculties in England Centre for Disability Research. Lancaster: Lancaster University.
Google Scholar

Foucault, M. (2000). Szaleństwo i społeczeństwo. W: M. Foucault, Filozofa, historia, polityka. Wybór pism. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Gajdzica, Z. (red.). (2013). Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Głodkowska, J. (2010). Model kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – różnice nie mogą dzielić. W: Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Materiały szkoleniowe. Część 1. (s. 37–92). Warszawa: MEN.
Google Scholar

Głodkowska, J. (2012). Konstruowanie umysłowej reprezentacji świata. Diagnoza, możliwości rozwojowe i edukacyjne dzieci z lekką niepełnosprawnością intelektualną – w aspekcie stałości i zmienności w pedagogice specjalnej. Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Głodkowska , J. (2013). Przełamywanie stereotypu niepełnosprawności intelektualnej. Ruch Pedagogiczny, 3, 51–68.
Google Scholar

Goffman, E. (2005). Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości. Gdańsk: GWP.
Google Scholar

Goffman, E. (2011). Relacje w przestrzeni publicznej. Mikrostudia porządku publicznego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Hołówka, J. (2005). Profesje przeciw wykluczeniu. W: M. Orłowska (red.), Skazani na wykluczenie. (s. 57–76). Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Kopeć, D. (2013). Rzeczywistość (nie)edukacyjna osoby z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. Zbiorowe instrumentalne studium przypadku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Kosakowski, Cz. (2005). Normalizacja środowisk życia osób niepełnosprawnych. Olsztyn: Wydawnictwo UWM.
Google Scholar

Kowalik, S. (1999). Psychospołeczne podstawy rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Katowice: Wydawnictwo Śląsk.
Google Scholar

Kowalik, S. (2007). Psychologia rehabilitacji. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Krause, A., Żyta, A., Nosarzewska, S. (2010). Normalizacja środowiska społecznego osób z niepełnosprawnością intelektualną. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
Google Scholar

Lachapelle, Y., Wehmeyer, M.L., Haelewyck, M.C., Courbois, Y., Keith, K.D., Schalock, R., Verdugo, M.A., Walsh, P.N. (2005). The relationship between quality of life and self-determination: An international study. Journal of Intellectual Disability Research, 49, 740 –744.
Google Scholar

Leszczyński, D., Szlachcic, K. (2003). Georges Canguilhem. W: D. Leszczyński, K. Szlachcic, Wprowadzenie do francuskiej filozofi nauki. Od Comte’a do Foucaulta. (s. 233–252). Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Google Scholar

Levinas, E. (2002). Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Nirje, B. (1969). The normalization principle and its human management implications. W: R. Kugel, W. Wolfensberger (red.), Changing Patterns in Residential Services for the Mentally Retarded. Washington, DC: President’s Committee on Mental Retardation.
Google Scholar

Obuchowski, K. (2000). Od przedmiotu do podmiotu. Bydgoszcz: Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej.
Google Scholar

Polit, K. (2011). Swoistość bytu ludzkiego według poglądów José Ortegi y Gasseta. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin, 36, 1, 127–140.
Google Scholar

Rey, L., Extremera, N., Durán, A., Ortiz-Tallo, M. (2013). Subjective quality of life of people with intellectual disabilities: The role of emotional competence on their subjective well-being. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 26, 146–156.
Google Scholar

Sadowska, S. (2006). Jakość życia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Schalock, R.L., Keith, K.D., Verdugo, M.A., Gomez, L.E. (2010). Quality of life model development and use in the feld of intellectual disability. W: E. Kober (red.), Enhancing the Quality of Life for People with Intellectual Disabilities: From Theory to Practice. (s. 17–32). New York: Spronger.
Google Scholar

Seland, J.H., Vingerling, J.R., Augood C.A., Bentham, G., Chakravarthy, Ch., deJong, P.T.V.M., Rahu, M., Soubrane, G., Tomazzoli, L., Topouzis, F., Fletcher, A.E. (2011). Visual impairment and quality of life in the older european population, the EUREYE study. Acta Ophthalmologica, 89, 7, 608–613.
Google Scholar

Seligman, M.E.P, Csikszentmihaly, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1).
Google Scholar

Seligman, M.E.P. (2002). Authentic Happiness. New York: Free Press.
Google Scholar

Seligman, M.E.P., Walker, E.F., Rosenhan, D.L. (2003). Psychopatologia. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Google Scholar

Speck, O. (2005). Niepełnosprawni w społeczeństwie. Podstawy ortopedagogiki. Gdańsk: GWP.
Google Scholar

Szczupał, B. (2008). Godność osoby z niepełnosprawnością. Studium teoretyczno-empiryczne poczucia godności młodzieży z dysfunkcją narządu ruchu. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akapit.
Google Scholar

Wehmeyer, M.L. (1998). Self-determination and individuals with signifcant disabilities: Examining meanings and misinterpretation. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities (JASH), 23, 1, 5–16. Wehmeyer, M.L., Bolding, N. (2001). Enhanced self-determination of adults with intellectual disability as an outcome of moving to community-based work or living environments. Journal of Intellectual Disability Research, 45(5), 371–383.
Google Scholar

Wehmeyer, M.L, Palmer, S.B. (2003). Adult outcomes for students with cognitive disabilities three years after high school: The impact of self-determination. Education and Training in Developmental Disabilities, 38, 131–144.
Google Scholar

Weh meye r, M.L., Gar ne r, N.W. (2003). The impa ct of personal char acteristics of people wit h intellectual and developmental disability on self-determination and autonomous functioning. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 16(4), 255–265.
Google Scholar

Wehmeyer, M.L. (2005). Self-determination and individuals with severe disabilities: Reexamining meanings and misinterpretations. Research and Practice in Severe Disabilities, 30, 113–120.
Google Scholar

Wehmeyer, M .L . (2012). Self-determination and strenghs - based approach to intellectual disability. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 2(16), 23–34.
Google Scholar

Wolfensberger, W. (1972). The Principles of Normalization in Human Services. Toronto: National Institute on Mental Retardation.
Google Scholar

Wolfensberger, W. (1974). The Origin and Nature of Our Institutional Models. Syracuse, N.Y.: Policy Press.
Google Scholar

Zakrzewska-Manterys, E. (2010). Upośledzeni umysłowo. Poza granicami człowieczeństwa. Warszawa: Wydawnictwa UW.
Google Scholar

Zawiślak, A. (2011). Jakość życia osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
Google Scholar