Ojcowie wobec opieki nad dziećmi z głęboką niepełnosprawnością intelektualną i ich edukacji – studium etnograficzne

Beata Cytowska

doi:10.5604/01.3001.0010.5203

Opublikowane: 2017-06-30

Tom 36 Nr 2 (2017)

Ojcowie wobec opieki nad dziećmi z głęboką niepełnosprawnością intelektualną i ich edukacji – studium etnograficzne

Beata Cytowska

Dział: Articles

https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.5203

Abstrakt

Ojcostwo stanowi tematykę podejmowaną coraz częściej przez współczesnych badaczy i teoretyków. Podkreśla się znaczenie ojca we wszystkich obszarach rozwoju dziecka, także obarczonego niepełnosprawnością. W niniejszym tekście przedmiotem dociekań naukowo-badawczych uczyniono szczególny rodzaj ojcostwa, realizowanego wobec dziecka z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. W artykule zostało przedstawione studium etnograficzne ukazujące zachowania, działania, reakcje, interakcje ojców ukierunkowane na proces opieki i edukacji dzieci i młodzieży uczęszczających do zespołów rewalidacyjno-wychowawczych w placówce ku temu powołanej. Efektem analizy zebranego materiału usytuowanego w kontekście społecznym oraz zestawionego w dyskusji z wynikami uzyskanymi przez innych badaczy jest teoria średniego zasięgu odnosząca się do kompetencji opiekuńczych, zaangażowania w proces wychowania, zadaniowego stylu radzenia sobie z trudnościami przez opisywanych ojców, pomimo doświadczanego stresu oraz negatywnych emocji towarzyszących ich rodzicielstwu.

Słowa kluczowe:

ojciec, ojcostwo, kryzys, dzieci, głęboka niepełnosprawność intelektualna, zespoły rewalidacyjno-wychowawcze, stres, studium etnograficzne, opieka, edukacja, kompetencje opiekuńcze, zaangażowanie w wychowanie, styl zadaniowy

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Cytowska, B. (2017). Ojcowie wobec opieki nad dziećmi z głęboką niepełnosprawnością intelektualną i ich edukacji – studium etnograficzne. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 36(2). https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.5203

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Angrosino, M. (2015). Badania etnograficzne i obserwacyjne. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Bakiera, L., Stelter, Ż. (2010). Rodzicielstwo z perspektywy rodziców dziecka pełnosprawnego i niepełnosprawnego intelektualnie. Roczniki Socjologii Rodziny, 20, 131–151.
Google Scholar

Basińska, M.A., Wędzińska, M. (2014). Zmęczenie życiem codziennym a satysfakcja z życia rodziców dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. W: A. Wudarski (red.), W poszukiwaniu Jakości Życia. Studium interdyscyplinarne (s. 245–258). Czestochowa: Wydawnictwo Akademii Jana Długosza.
Google Scholar

Będkowska-Heine, V. (2007). Wpływ przewlekłej choroby dziecka na funkcjonowanie w roli ojca. W: B. Cytowska, B. Winczura (red.) Dziecko chore. Zagadnienia biopsychiczne i pedagogiczne (s. 53–78). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Błeszyński, J. (2005). Rodzina jako środowisko osób z autyzmem. Aspekt wychowawczo-terapeutyczny. Toruń: Wydawnictwo UMK.
Google Scholar

Boström, P.K., Broberg, M. (2014). Openness and avoidance – a longitudinal study of fathers of children with intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 58(9), 810–821.
Google Scholar

Braun-Gałkowska, M. (2001). Być ojcem. W: D. Kornas-Biela (red.), Oblicza ojcostwa (201–210). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Google Scholar

Brown, R.I., Schalock, R.L., Brown, I. (2009). Quality of life: Its application to persons with intellectual disabilities and their families – Introduction and overview. Journal of Policy and Practice in Intellectual Disabilities, 6, 2–6.
Google Scholar

Button, S., Piata, R.C., Marvin, R.S. (2001). Partner support and maternal stress in families raising young children with cerebral palsy. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 13(1), 61–81.
Google Scholar

Carpenter, B. (2007). Fairer to Fathers. The role of schools in nurturing positive fatherhood – A United Kingdom perspective. KAIRARANGA, 8(1), 13–16.
Google Scholar

Carpenter, B., Towers, Ch. (2008). Recognising fathers: The needs of fathers of children with disabilities. Support for Learning, 23(3), 118–125.
Google Scholar

Charmaz, K. (2009). Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Chrzanowska, I. (2015). Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Cytowska, B., Drzazga, A. (2013). Znaczenie i wykorzystanie komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) w porozumiewaniu się z osobami z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. W: B. Winczura (red.), Dzieci o specjalnych potrzebach komunikacyjnych. Diagnoza – edukacja – terapia (s. 337–353). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Dobson, B., Middleton, S., Beardsworth, A. (2001). The Impact of Childhood Disability on Family Life. New York: Joseph Rowntree Foundation.
Google Scholar

Dumas, J.E., Wolfa, L.C., Fisman, S.N., Culligan, A. (1991). Parenting stress, child behavior problems, and dysphoria in parents of children with autism, Down syndrome, behavior disorders, and normal development. Exceptionality: A Special Education Journal, 2(2), 97–110.
Google Scholar

Fidalgo, Z., Pimental, J.S. (2004). Mother, child and father-child interactions with Down syndrome children: A comparative study. Journal of Intellectual Disability Research, 48(4–5), 326–338.
Google Scholar

Fröhlich, A. (1998). Stymulacja od podstaw. Jak stymulować rozwój osób głęboko wielorako niepełnosprawnych. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Jagieła, U., Jagieła, J. (2003). System rodzinny dziecka z zaburzeniami rozwoju intelektualnego. W: A. Siedlaczek-Szwed, (red.), Wybrane zagadnienia pedagogiki specjalnej (s. 75–87). Częstochowa: Wydawnictwo WSP.
Google Scholar

Jankiewicz, A., Skrypnik, D., Skrypnik, K. (2014). Głęboka niepełnosprawność intelektualna a rozwój emocjonalno-społeczny i motoryczny. Psychiatria, 11(4), 222–227.
Google Scholar

Karwowska, M. (2007). Macierzyństwo wobec dziecka niepełnosprawnego intelektualnie. Bydgoszcz: Wydawnictwo UKW.
Google Scholar

Kincheloe, J.L., McLaren, P. (2002). Rethinking critical theory and qualitative research. W: Y. Zou, E.T. Trueba (red.), Ethnography and Schools: Qualitative Approaches to the Study of Education (s. 87–138). Boston: Rowman & Littlefield Publishers Inc.
Google Scholar

Konarzewski, K. (2000). Jak uprawiać badania oświatowe. Metodologia praktyczna. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Kościelska, M. (1998). Oblicza upośledzenia. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

MacDonald, E.E., Hastings, R.P., Fitzsimons, E. (2010). Psychological acceptance mediates the impact of the behaviour problems of children with intellectual disability on fathers: Psychological adjustment. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 23(1), 27–37.
Google Scholar

McConachie, H. (1994). Implications of a model of stress and coping for services to families of young disabled children. Child: Care, Health and Development, 20, 37–46.
Google Scholar

McHugh, M. (2002). Special Siblings: Growing Up with Someone with a Disability. Baltimore: Paul H. Brookes.
Google Scholar

Obuchowska, I. (red.). (1999). Dziecko niepełnosprawne w rodzinie. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Parchomiuk, M. (2007). Rodzice dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym wobec sytuacji trudnych. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Pawlyn, J., Carnaby, S. (red.). (2008). Profound Intellectual and Multiple Disability: Nursing Complex Needs. New York: Wiley-Blackwell.
Google Scholar

Pisula, E. (2007). Rodzice i rodzeństwo dzieci z zaburzeniami rozwoju. Warszawa: Wydawnictwa UW.
Google Scholar

Pisula, E. (2012). Rodzice dzieci z autyzmem. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Ryan, S., Runswick-Cole, K. (2008). Repositioning mothers: Mothers, disabled children and disability studies. Disability and Society, 23(3), 199–210.
Google Scholar

Sekułowicz, M. (2000). Matki dzieci niepełnosprawnych wobec problemów życiowych. Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Google Scholar

Sekułowicz, M. (2013). Wypalanie się sił rodziców dzieci z niepełnosprawnością. Wrocław: Wydawnictwo DSW.
Google Scholar

Seligman, N., Darling, R. (2007). Ordinary Families, Special Children: A Systems Approach to Childhood Disability. New York: Guilford Press.
Google Scholar

Sharpley, Ch.F., Bitsika, V.I., Efremidis, B. (1997). Influence of gender, parental health, and perceived expertise of assistance upon stress, anxiety, and depression among parents of children with autism. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 22(1), 19–28.
Google Scholar

Sosnowski, T. (2011). Ojciec we współczesnej rodzinie. Kontekst pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Google Scholar

Stelter, Ż. (2013). Pełnienie ról rodzicielskich wobec dziecka niepełnosprawnego intelektualnie. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
Google Scholar

Suwalska-Barancewicz, D., Malina, A. (2013). Stres i postawy rodzicielskie matek i ojców osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną. Psychologia Rozwojowa, 18(2), 79–90.
Google Scholar

Towers, Ch., Swift, P. (2006). Recognising fathers: Understanding the issues faced by fathers of children with a learning disability. Mental Health Foundation. http://www.fpld.org.uk/content/assets/pdf/publications/recognising_fathers_report.pdf?view=Standard (dostęp: 02.08.2016).
Google Scholar

Twardowski, A. (2009). Psychologiczne problemy ojców dzieci z niepełnosprawnościami. Szkoła Specjalna, 1(248), 4–16.
Google Scholar

Warfield, M.E. (2005). Family and work predictors of parenting role stress among two-earner families of children with disabilities. Infant and Child Development, 14, 155–176.
Google Scholar

West, S. (2000). Just a Shadow: A Review of Support for the Fathers of Children with Disabilities. Birmingham: The Handsel Trust.
Google Scholar

Wojciechowski, F. (2007). Niepełnosprawność, rodzina, dorastanie. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Google Scholar

Żyta, A. (2004). Rodzeństwo osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Żyta, A. (2011). Życie z zespołem Downa. Narracje biograficzne rodziców, rodzeństwa i dorosłych osób z zespołem Downa. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar