Rola nauczyciela współorganizującego proces kształcenia w edukacji inkluzyjnej – specyfika i wyzwania

Julia Więckiewicz-Modrzewska

doi:10.71358/cns.2303

Opublikowane: 2025-08-14

Tom 64 Nr 2 (2024)

Rola nauczyciela współorganizującego proces kształcenia w edukacji inkluzyjnej – specyfika i wyzwania

Julia Więckiewicz-Modrzewska

Dział: Articles

https://doi.org/10.71358/cns.2303

Abstrakt

W artykule podjęto się analizy zagadnienia roli nauczyciela współorganizującego proces kształcenia dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w edukacji inkluzyjnej. Skoncentrowano się na specyfice tego stanowiska pracy oraz związanych z nim wyzwaniach. W pierwszej części artykułu omówiono regulacje prawne, które organizują pracę nauczycieli współorganizujących proces kształcenia, oraz przedstawiono wymagania dotyczące niezbędnych kwalifikacji zawodowych. W drugiej części artykułu wskazano na wyzwania, z jakimi mierzą się współcześni nauczyciele współorganizujący proces kształcenia w szkołach ogólnodostępnych. Uwzględniono takie czynniki, jak współpraca z nauczycielem wiodącym, zaangażowanie w relacje z rodzicami, wielość ról pełnionych na stanowisku oraz trudności związane z pracą w zróżnicowanych zespołach klasowych. Podkreślono także ograniczoną liczbę dostępnych badań i publikacji w polskiej literaturze dotyczącej roli nauczyciela współorganizującego proces kształcenia w edukacji inkluzyjnej oraz wskazano na konieczność prowadzenia dalszych badań w tym obszarze.

Słowa kluczowe:

nauczyciel, nauczyciel współorganizujący, uczniowie ze SPE (specjalne potrzeby edukacyjne), edukacja inkluzyjna

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Więckiewicz-Modrzewska, J. (2025). Rola nauczyciela współorganizującego proces kształcenia w edukacji inkluzyjnej – specyfika i wyzwania. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 64(2), 53–61. https://doi.org/10.71358/cns.2303

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Apanel, D. (2013). Nauczyciel wspomagający w kształceniu integracyjnym i inkluzyjnym – rola, zadania, dyspozycje osobowościowe. W: J. Krukowski, A. Włoch (red.), Szkoła twórcza w odtwórczym świecie (s. 398–415). Kraków: Wydawnictwo Wydziału Pedagogicznego UP.
Google Scholar

Bombińska-Domżał, A. (2012). Realizacja działań edukacyjnych przez pedagoga specjalnego i nauczyciela przedmiotu w klasie integracyjnej. W: P. Majewicz, A. Mikrut (red.), Aktywizacja ucznia z niepełnosprawnością w różnych obszarach jego edukacji (s. 52–83). Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP.
Google Scholar

Czerwińska, K., Miler-Zdanowska, K. (2020). Tyflopedagog – kompetencje, zadania, wyzwania. W: J. Głodkowska (red.), Dydaktyka Specjalna. Od konstruktów teoretycznych do modeli badawczych (s. 193–224). Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Dally, K.A., Ralston, M.M., Strnadová, I., Dempsey, I., Chambers, D., Foggett, J., Paterson, D., Sharma, U., Duncan, J. (2019). Current issues and future directions in Australian special and inclusive education. Australian Journal of Teacher Education, 44(8), 57–73. https://doi.org/10.14221/ajte.2019v44n8.4 DOI: https://doi.org/10.14221/ajte.2019v44n8.4
Google Scholar

Flanczewska-Wolny, M., Wolny, J. (2017). Pedagog specjalny – asystent ucznia z niepełnosprawnością w szkole ogólnodostępnej w opiniach nauczycieli. W: K. Barłóg (red.), Wybrane konteksty i wyzwania współczesnej pedagogiki specjalnej (s. 228–241). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Google Scholar

Friend, M., Cook, L., Hurley-Chamberlain, A., Shamberger, C. (2010). Co-teaching: An illustration of the complexity of collaboration in special education. Journal of Educational and Psychological Consultation, 20, 9–27. https://doi.org/10.1080/10474410903535380 DOI: https://doi.org/10.1080/10474410903535380
Google Scholar

Grabowska, A., Janiszewska, A. (2015). Dlaczego edukacja włączająca. W: A. Grabowska (red.), Dziecko z niepełnosprawnością w przedszkolu i szkole ogólnodostępnej – wyzwania dla JST (s. 9–12). Warszawa: ORE.
Google Scholar

Jardzioch, A.B. (2017). Edukacja włączająca w Polsce. Polska Myśl Pedagogiczna, 3, 193–205. https://doi.org/10.4467/24504564PMP.17.013.7035
Google Scholar

Klimas, K. (2018). Uczeń z niepełnosprawnością intelektualną – nowe wyzwania dla nauczyciela w edukacji wczesnoszkolnej. Pedagogika. Studia i Rozprawy, 27(2), 207–215. http://dx.doi. org/10.16926/p.2018.27.50 DOI: https://doi.org/10.16926/p.2018.27.50
Google Scholar

Kocór, M. (2019). Wypalenie zawodowe nauczycieli. Diagnoza, wsparcie, profilaktyka. Kraków: Societas Vistulana.
Google Scholar

McCormick, L., Noonan, M.J., Ogata, V., Heck, R. (2001). Co-teacher relationship and program quality: Implications for preparing teachers for inclusive preschool settings. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 36, 119–132.
Google Scholar

Młynek, P. (2020). Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z perspektywy czterech dekad. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 15, 1(55), 95–116. https://doi.org/10.35765/eetp.2020.1555.06 DOI: https://doi.org/10.35765/eetp.2020.1555.06
Google Scholar

Nowak, A. (2020). Edukacja włączająca w opiniach i ocenach nauczycieli – doniesienia z badań. Studia Pedagogiczne, 35, 169–181. https://doi.org/10.25951/4161
Google Scholar

Olszewski, S., Parys, K. (2016). Rozumieć chaos. Rzecz o terminach i znaczeniach im nadawanych w pedagogice specjalnej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP.
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz.U. 2023 poz. 2102).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. 2019 poz. 502).
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2020 poz. 1309).
Google Scholar

Rutkowski, M., Bidziński, K. (2018). Szkoła ogólnodostępna przestrzenią spotkania nauczycieli i pedagogów specjalnych – realizatorów idei edukacji włączającej. Niepełnosprawność, 29, 43–65. https://doi.org/10.4467/25439561.NP.18.003.9841 DOI: https://doi.org/10.4467/25439561.NP.18.003.9841
Google Scholar

Skura, M. (2018). Relacje nauczyciela wspomagającego i nauczyciela wiodącego – temat wciąż otwarty. Niepełnosprawność, 29, 66–86. https://doi.org/10.4467/25439561.NP.18.004.9842 DOI: https://doi.org/10.4467/25439561.NP.18.004.9842
Google Scholar

Soszyńska, K. (2021). Rola i znaczenie nauczyciela wspomagającego w procesie terapii uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy, 21(14), 39–56. https://doi.org/10.34739/sn.2021.21.04 DOI: https://doi.org/10.34739/sn.2021.21.04
Google Scholar

Szumski, G. (2019). Zróżnicowane grupy uczniów – jakie problemy?. W: I. Chrzanowska, G. Szumski (red.), Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole (s. 62‒69). Warszawa: Wydawnictwo Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji.
Google Scholar

Szumski, G. (2022). Współnauczanie w polskich szkołach podstawowych – model współpracy i korzyści dla uczniów. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 5, 54–65. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8632 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8632
Google Scholar

UNESCO. (2009). Wytyczne określające kierunek polityki włączającej w dziedzinie edukacji. Europejska Agencja Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami.
Google Scholar

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. 2023 poz. 984 z późn. zm.).
Google Scholar

Wojeciechowska, A. (2021). Edukacja osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. W: B. Jachmiczak (red.), Grupy zróżnicowane w edukacji z perspektywy pedagogiki i pedagogiki specjalnej (s. 205–228). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Zamkowska, A. (2017). Współpraca nauczycieli w klasie włączającej. Biblioteka Współczesnej Myśli Pedagogicznej, 6, 117–131.
Google Scholar

Zaorska, M. (2022). Współpraca nauczycieli oraz nauczycieli specjalistów w kontekście efektywności edukacji włączającej uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 5, 66–76. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8633 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8633
Google Scholar