Świat i człowiek z perspektywy wybranych idei i projektów tworzenia życia społecznego

Joanna Głodkowska

doi:10.71358/cns.2302

Opublikowane: 2025-08-14

Tom 64 Nr 2 (2024)

Świat i człowiek z perspektywy wybranych idei i projektów tworzenia życia społecznego

Joanna Głodkowska

Dział: Articles

https://doi.org/10.71358/cns.2302

Abstrakt

W dziełach myślicieli, filozofów, pisarzy, naukowców i rzeczników praw człowieka od wieków tworzony jest obraz zarówno dobrego, szczęśliwego świata, jak i świata okrutnego, piętnującego i wykluczającego. Celem artykułu jest ukazanie wizji społeczeństw ujętych w perspektywie idei i projektów. W artykule skupiono rozważania wokół zagadnień wizji świata i postrzegania w nim człowieka, odwołując się do wybranych utopii i dystopii, a także Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka jako „ostatniej utopii” oraz zaniechanych ideałów w kontekście „ambiwalencji dobra”.

Słowa kluczowe:

utopie, antyutopie, Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, ambiwalencja dobra, Amnesty International

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Głodkowska, J. (2025). Świat i człowiek z perspektywy wybranych idei i projektów tworzenia życia społecznego. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 64(2), 5–24. https://doi.org/10.71358/cns.2302

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Baader, G., Lederer, S.E., Low, M., Schmaltz, F., Schwerin, A.V. (2005). Pathways to human experimentation, 1933–1945: Germany, Japan, and the United States. Osiris, 20, 205–231. https://doi.org/10.1086/649419 DOI: https://doi.org/10.1086/649419
Google Scholar

Bacon, F. (1995). Nowa Atlantyda. Warszawa: Wydawnictwo Alfa.
Google Scholar

Bała, P., Wielomski, A. (2010). Prawa człowieka – refleksje krytyczne. Studia Erasmiana Wratislaviensia, 4, 457–487.
Google Scholar

Bauman, Z. (2000). Ponowoczesność jako źródło cierpień. Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
Google Scholar

Bauman, Z. (2004). Ponowoczesność jako źródło cierpień. Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
Google Scholar

Bauman, Z. (2006). Płynna nowoczesność. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Białek, J. (2020). Czas sodomy, czyli zamach na cywilizację. Wrocław: Wydawnictwo Wektory.
Google Scholar

Bucińska, J. (2019). Społeczne prawa człowieka w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Roczniki Nauk Prawnych, 13(1), 121‒136.
Google Scholar

Campanella, T. (1994). Miasto Słońca. Warszawa: Wydawnictwo Alfa.
Google Scholar

Chechłowska, A. (2019). Ludobójstwo, Rafał Lemkin i Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Officina Historiae, 2(1), 111–116.
Google Scholar

Eckart, W.U., Vondra, H. (2000). Malaria and world war II: German malaria experiments 1939–45. Parassitologia, 42(1–2), 53–58.
Google Scholar

Eckel, J. (2019). The ambivalence of good: Human rights in international politics since the 1940s. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar

Erdman, J.N., Cook, R.J. (2020). Decriminalization of abortion – A human rights imperative. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 62, 11‒24. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2019.05.004
Google Scholar

Forsythe, D.P. (2021). Advanced introduction to the politics of international human rights. Cheltenham Glos: Edward Elgar Publishing.
Google Scholar

Fukuyama, F. (2008). Koniec człowieka. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.
Google Scholar

Giddens, A. (2001). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Głodkowska, J. (2023a). „Temu już poświęciłam życie moje całe” – zaproszenie do świata wartości Marii Grzegorzewskiej. W: J. Głodkowska (red.), Duma niepełnosprawności. Interdyscyplinarne Studia nad Niepełnosprawnością w Akademii Pedagogiki Specjalnej (s. 44‒68). Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Głodkowska, J. (2023b). Wizja świata otwierająca na inność i Innego – zanikający czy obecny romantyzm w ponowoczesności. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 3(61), 5–21. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.3971 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.3971
Google Scholar

Gold, H. (2015). Jednostka 731: okrutne eksperymenty w japońskich laboratoriach wojskowych: relacje świadków. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Google Scholar

Grzegorzewska, M. (2021). Listy do Młodego Nauczyciela. Cykl I–III. Warszawa: Wydawnictwo APS.
Google Scholar

Halioua, B., Marmor, M.F. (2020). The eyes of the angel of death: Ophthalmic experiments of Josef Mengele. Survey of Ophthalmology, 65(6), 744‒748. https://doi.org/10.1016/j.survophthal.2020.04.007 DOI: https://doi.org/10.1016/j.survophthal.2020.04.007
Google Scholar

Harari, Y.N. (2018). 21 lekcji na XXI wiek. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Hartcup, G., Lovell, B. (2016). The effect of science on the second world war. New York: Springer.
Google Scholar

Heller, M., Niekricza, A. (2016). Utopia u władzy. Historia Związku Radzieckiego od 1917 roku do naszych czasów. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Google Scholar

Hopgood, S. (2010). Dignity and Ennui: Amnesty International, Amnesty International Report 2009: The State of the World’s Human Rights. London: Amnesty International Publications. Journal of Human Rights Practice, 2(1), 151‒165. https://doi.org/10.1093/jhuman/hup025 DOI: https://doi.org/10.1093/jhuman/hup025
Google Scholar

Huxley, A. (2022). Nowy wspaniały świat. Tłum. B. Baran. Wyd. 13. Warszawa: Wydawnictwo Muza.
Google Scholar

Huxley, A. (2018). Nowy wspaniały świat. 30 lat później. Raport rozbieżności. Tłum. R. Madejski. Warszawa: Wydawnictwo Muza.
Google Scholar

Juszczyk, A. (2014). Stary wspaniały świat. O utopiach pozytywnych i negatywnych. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Google Scholar

Lemkin, R. (2023). Rządy państw Osi w okupowanej Europie. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pileckiego.
Google Scholar

McFarland, S., Hamer, K. (2016). Jak ludobójstwo zostało uznane za zbrodnię − dziedzictwo Rafała Lemkina. Civitas et Lex, 2(10), 69–85. DOI: https://doi.org/10.31648/cetl.2306
Google Scholar

McLuhan, M., Powers, B.R. (1992). The global village: Transformations in world life and media in the 21st century. United Kingdom: Oxford University Press.
Google Scholar

Melosik, Z. (2010). Tożsamość, ciało i władza w kulturze instant. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (1966). (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167). lexlege.pl (dostęp: 30.08.2024).
Google Scholar

More, T. (1993). Utopia. Tłum. K. Abgarowicz. Lublin: Instytut Wydawniczy Daimonion.
Google Scholar

Moyn, S. (2010). The last utopia: Human rights in history. Cambridge: Harvard University Press, Belknap Press.
Google Scholar

Murray, D. (2017). Przedziwna śmierć Europy. Imigracja, tożsamość, islam. Tłum. T. Bieroń. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Google Scholar

Nałkowska, Z. (2021). Medaliony. Kraków: Wydawnictwo Greg.
Google Scholar

Platon. (2020). Państwo. Kraków: Wydawnictwo Vis’-a-vis Etiuda.
Google Scholar

Posner, G., Ware, J. (2019). Mengele. Polowanie na anioła śmierci w Auschwitz. Kraków: Społeczny Instytut Wydawczy Znak.
Google Scholar

Power, J. (2013). Amnesty International: The human rights story. Amsterdam: Elsevier.
Google Scholar

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka. (1948). https://www.unesco.pl/fileadmin/user_upload/ pdf/Powszechna_Deklaracja_Praw_Czlowieka.pdf (dostęp: 30.08.2024).
Google Scholar

Roszkowski, W. (2019). Roztrzaskane lustro. Upadek cywilizacji zachodniej. Kraków: Wydawnictwo Biały Kruk.
Google Scholar

Różewicz, S. (1998). Zawsze fragment: Recycling. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Google Scholar

de Saint-Exupéry, A. (2023). Twierdza. Warszawa: Wydawnictwo Bellona.
Google Scholar

Szacki, J. (2000). Spotkania z Utopią. Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
Google Scholar

The State of the World’s Human Rights. https://www.amnesty.org.pl/wp-content/uploads/2024/04/ AIR-english_2024-04-20.pdf (dostęp: 30.08.2024).
Google Scholar

Tarabasz, P. (2019). Alfredo Cruz Prados: krytyka doktryny o prawach człowieka. Łódzkie Studia Teologiczne, 28(3), 225‒244.
Google Scholar

UN Commission on Human Rights, Resolution on Situation of Human Rights in the DPRK. (2004). UN Doc. E/CN.4/RES/2004/13. https://www.refworld.org/legal/resolution/unchr/2004/en/9323 (dostęp: 30.08.2024).
Google Scholar

Walsh, Ch. (1962). From utopia to nightmare. New York: Harper & Row.
Google Scholar

Weindling, P. (2014). Victims and survivors of Nazi human experiments: Science and suffering in the Holocaust. London: Bloomsbury.
Google Scholar

Weindling, P. (2022). Painful and sometimes deadly experiments which Nazi doctors carried out on children. Acta Paediatrica, 111(9), 1664–1669. https://doi.org/10.1111/apa.16310 DOI: https://doi.org/10.1111/apa.16310
Google Scholar

Yiğit, T., Dinçer, M.A. (2021). A holistic assessment of the death penalty, abortion and euthanasia facts from the perspective of the right to life. Turkish Journal of Applied Social Work, 4(1), 73‒89.
Google Scholar

Żeromski, S. (2018). Przedwiośnie. Warszawa: Wydawnictwo Bellona.
Google Scholar